تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧ - بيع از نظر اهل لغت و فقهاء

« اصل » علم لغت است ولى اگر لغوى اينكلمه را استعمال نمايد مرادش واقع و نفس الامر است.

قوله: كما عن المصباح المنير: اين كتاب، از كتب لغت معتبر بوده و مؤلّف آن فيّومى است.

قوله: مبادلة مال بمال: كلمه « مبادله » يعنى معاوضه و مقصود از « مال » معوض و مبيع بوده و از « بمال » عوض و ثمن مى‌باشد.

قوله: و الظّاهر اختصاص المعوّض بالعين: يعنى و الظّاهر من كلام المصباح ولى صحيح آنستكه مراد:

و الظّاهر من كلمة « البيع » مى‌باشد چنانچه مرحوم سيّد يزدى در شرح فرموده.

قوله: فلا يعمّ ابدال المنافع بغيرها: ابدال منفعت به غير منفعت مثل اينكه:

زيد خانه‌اى را بمدّت يكسال اجاره كرده و بدين‌ترتيب مالك منفعت سكناى خانه بمدّت يكسال شده حال اگر آنرا به فرشى يا متاع ديگر مبادله نمود يعنى منفعت مزبور را منتقل به عمرو كرد و در قبالش از وى فرش يا متاع ديگر گرفت اين مبادله را بيع نمى‌گويند.

قوله: و عليه استقرّ اصطلاح الفقهاء: ضمير در « عليه » به اختصاص المعوّض بالعين راجع است.

قوله: فى نقل غيرها: يعنى غير اعيان.

قوله: بل يظهر ذلك من كثير من الاخبار: مشار اليه « ذلك » استعمال بيع در نقل غير اعيان مى‌باشد.

قوله: كالخبر الدّالّ على جواز بيع خدمة المدبّر: مقصود خبر ابى مريم است اين خبر را مرحوم صدوق در كتاب فقيه ج (٣) ص (٧٢) باين شرح نقل فرموده:

روى ابان عن ابى مريم، عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال:

سئل عن الرّجل يعتق جاريته عن دبر ايطأها ان شاء او ينكحها او يبيع خدمتها حياته؟ قال: نعم اى ذلك شاء فعل.

مؤلّف گويد:

بيع و فروش خدمت مملوك مدبّر چنين است: