تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٥ - ذكر ادله لزوم

المؤمنون عند شروطهم (مؤمنين بايد به شرطهاى خود وفادار باشند).

چه آنكه شرط از نظر لغت مطلق التزام و وابستگى را گويند از اينرو شامل شرطهاى بدون لفظ نيز مى‌گردد كه از جمله آنها معاطات مى‌باشد.

شرح مطلوب‌

قوله: و لا تأكلوا اموالكم بينكم‌ الخ: آيه (١٨٨) از سوره بقره.

قوله: و التّوهّم المتقدّم فى السّابق الخ: توهّمى كه قبلا گذشت اين بود كه مال بعد از وقوع معاطات بملك مشترى منتقل مى‌شود ولى بعد از آنكه مالك رجوع كرد و مال را بخويش مسترد داشت مال از آن وى شده و ديگر صادق نيست بگوئيم مال غير مى‌باشد تا تصرّف در آن حرام تلقّى شود.

قوله: لانّ حصر مجوّز اكل المال الخ: علّت است براى عدم جريان توهّم سابق در اينجا.

قوله: و يمكن التّمسّك ايضا: يعنى تمسّك براى اثبات لزوم معاطات.

قوله: بالجملة المستثنى منها: يعنى: لا تأكلوا اموالكم بينكم بالباطل.

قوله: انّ اكل المال و نقله عن مالكه: منظور اكل و نقل مالك اوّل است و مراد از « مالكه » مالك جديد يعنى كسى كه بواسطه معاطات مالك گرديده مى‌باشد.

قوله: و حكمه بالتّسلّط على فسخ المعاملة: اين عبارت ناظر است به اخراج عقود لازمه‌اى كه شرعا براى فسخ آن شارع مقدّس حقّ خيار قرار داده نظير بيع خيارى و اكل المارّه و اخذ بشفعه.

قوله: من النّواقل القهريّة: منظور امرى است كه موجب نقل مال بوده اگرچه مالكش راضى نباشد همچون استفاده حاكم شرع از ولايتش جهت نقل و انتقال دادن مال مالك و ايقاع آنچه مصلحت مى‌داند.

قوله: مثل قوله عليه السّلام: البيّعان بالخيار الخ: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (١٢) ص (٣٤٦) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن يعقوب، از محمّد بن يحيى، از احمد بن محمّد، از ابن محبوب، از جميل، از فضيل از مولانا ابى عبد اللّه عليه السّلام در حديثى قال: