تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٩ - مقاله مرحوم حلبى در كتاب كافى

ترجمه:

مقاله مرحوم حلبى در كتاب كافى‌

مرحوم حلبى در كتاب كافى بعد از آنكه هشت شرط براى صحّت بيع ذكر نموده كلماتى فرموده كه متن فرمايش ايشان چنين است:

ايجاب و قبول را در صحّت بيع شرط قرار داده‌ايم تا بيعى كه بدون ايجاب و قبول واقع مى‌شود از قبول حكم آن خارج نمائيم و سپس عبارات را ادامه داده تا جائيكه مى‌فرمايد:

حال اگر شرطى از اين شروط مختلّ گردد بيع منعقد نشده و هيچكدام از متعاقدين استحقاق تسليم عوضين را ندارند اگرچه البتّه در صورت اخلال و فقدان برخى از اين شروط تصرّف متعاقدين در عوضين جايز است چون معامله يا تراضى واقع شده و هركدام به تصرّف ديگرى در مال وى رضايت دارند ولى عقد بيع منعقد نمى‌شود لذا رجوع متعاقدين بديگرى جهت بازپس گرفتن مال خود جايز و مشروع است.

پايان كلام مرحوم حلبى در كتاب كافى‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

اين كلام از مرحوم حلبى نيز در ظهور قريب به عبارتى است كه از مرحوم ابن زهره نقل نموديم.

شرح مطلوب‌

قوله: بعد ذكر انّه يشترط فى صحّة البيع الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: لخروجه من دونهما عن قبول حكم البيع: ضمير در « خروجه » به بيع و در « دونهما » به ايجاب و قبول عود مى‌كند.

قوله: مع اخلال بعضها: يعنى بعض الشّروط و ظاهرا مقصود از « بعض الشّروط» همان ايجاب و قبول مى‌باشد.

قوله: و يصحّ معه الرّجوع: ضمير در « معه » به جواز التّصرّف راجع است.