تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٢ - مقاله مرحوم شيخ الطائفه در كتاب خلاف

ملك را چنانچه اينمعنا از برخى كتب فرقه حنفيّه نيز بدست مى‌آيد زيرا ايشان بعد از آنكه بيع را به مبادله مال بمال تفسير كرده‌اند گفته‌اند:

بيع با ايجاب و قبول و تعاطى نيز منعقد مى‌شود.

پس تمسّك مرحوم شيخ الطّائفه باين بيان كه « العقد حكم شرعى» دلالت مى‌كند كه قصد بيع منتفى نيست چه آنكه اگر منتفى مى‌بود اولى و سزاوار بلكه متعيّن بود كه علّت عدم تحقّق بيع را فقدان قصد بيع قرار دهند زيرا با منتفى بودن حقيقت بيع از نظر لغت و عرف جائى براى تمسّك به موقوف بودن بيع بر اسباب شرعيّه وجود ندارد.

شرح مطلوب‌

قوله: قال فى الخلاف: كتاب خلاف تصنيف و تأليف شيخ بزرگوار مرحوم شيخ الطّائفه كتابى است مشتمل بر مسائل اختلافى بين شيعه و سنّى.

قوله: اذا دفع قطعة: مقصود از « قطعة » پول مى‌باشد.

قوله: الى البقلى: يعنى سبزى‌فروش.

قوله: او الشّارب: يعنى سقّا.

قوله: فانّه لا يكون بيعا: ضمير در « فانّه » به دفع قطعه راجع است.

قوله: و فائدة ذلك: مشار اليه « ذلك » كونه اباحة مى‌باشد.

قوله: كان لهما ذلك: ضمير در « لهما » به بقلى و صاحب قطعه راجع بوده و مشار اليه « ذلك » استرجاع مى‌باشد.

قوله: و به قال الشّافعى: ضمير در « به » به عدم البيع راجع است.

قوله: و قال ذلك فى المحقّرات: مشار اليه « ذلك » كونه بيعا مى‌باشد.

قوله: و امّا الاباحة بذلك: يعنى و امّا حصول الاباحة بذلك، مشار اليه « ذلك » دفع و اعطاء مى‌باشد.

قوله: محلّ الخلاف بينه و بين ابى حنيفة: ضمير در « بينه » به شيخ الطّائفه راجع است.

قوله: فتمسّكه بانّ العقد الخ: ضمير در « تمسّكه » به شيخ الطّائفه عود مى‌كند.