تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١ - مقاله مرحوم علامه حلى در كتاب تذكره

ينعقد بما يعتقده النّاس بيعا.

ترجمه:

مقاله مرحوم علّامه حلّى در كتاب تذكره‌

مرحوم علّامه در كتاب تذكره در بيان حكم صيغه عقد مى‌فرمايند:

اشهر نزد ما اماميّه آنستكه صيغه لازم و واجب است بنابراين معاطات كافى نيست چه در معاملات بزرگ و چه در معاملات ناچيز و جزئى.

معاطات مثل اينكه يكى از دو نفر بديگرى بگويد: در مقابل اين دينار جامه و لباس بمن بده و سپس ديگرى باو آنچه را كه مورد رضايتش هست بدهد.

يا بگويد: اين جامه و لباس را در مقابل دينار از من بگير.

و سپس ديگرى آنرا اخذ كند.

و بهرتقدير معاطات بيع نيست و با اعطاء فعلى منعقد نمى‌شود و بهمين رأى نيز شافعى مطلقا فتوى داده و بين معاملات حقير و جليل فرقى نگذارده.

و دليل ما بر اين مدّعى دو چيز است:

الف: بعد از چنين معامله فعليّه‌اى اگر شكّ كنيم در حصول نقل و انتقال اصل آنستكه هرمالى بملك مالكش باقى است.

ب: افعال از دلالت بر مقاصد و ضمائر قاصر و نارسا هستند.

ولى از برخى حنفيّه و ابن شريح نقل شده كه معاطات را در خصوص معاملات عظيم و بزرگ بيع ندانسته و كافى قرار نداده‌اند.

و احمد مى‌گويد: معاطات مطلقا بيع بوده چه در معاملات حقير و چه در معاملات جليل و بزرگ.

و نظير اين گفتار را مالك دارد، وى مى‌گويد:

بيع منعقد مى‌شود بآنچه مردم تحقّق بيع را بآن مى‌دانند.

پايان كلام مرحوم علّامه در كتاب تذكره‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

دلالت اين كلام بر اينكه متعاطيين قصد بيع و ملك دارند از جهاتى مخفى و