تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٠ - صحبت در اطراف حديث شريف انما يحلل الكلام و يحرم الكلام

آنها زن به زوجيّت مرد درنمى‌آيد ولى صيغه اخير باعث حلّيت زن بر مرد مى‌باشد پس كلام اخير محلّل و غير آن محرّم مى‌باشد و بدين‌ترتيب دو كلام نسبت به يك معنا يكى محلّل و ديگرى محرّم مى‌باشد.

و بهمين معناى دوّم است فرموده امام عليه السّلام « انّما يحرّم الكلام» در بسيارى از روايات مزارعه:

از جمله: حديثى است در كتاب تهذيب شيخ (ره) از ابن محبوب، از خالد بن جرير، از ابى الرّبيع شامى، از مولانا ابى عبد اللّه عليه السّلام راجع بمردى كه در زمين مردى ديگر زراعت كرده و با او شرط مى‌كند كه از حاصل زراعت سه قسمت بخاطر بذر و سه قسمت ديگر بجهت گاو و شخم‌زن بوى بدهد اينمعامله چطور است؟

امام عليه السّلام فرمودند:

سزاوار نيست براى بذر و گاو مبلغى را معيّن كند ولى حكم اينستكه به صاحب زمين بايد بگويد:

در زمين تو زراعت كرده و براى تو از حاصل آن فلان مقدار باشد يعنى نصف يا ثلث يا هرمقدار مشاع ديگرى را كه شرط كند و نبايد اسمى از بذر و گاو بياورد و تنها كلام است كه باعث تحريم مى‌گردد.

شرح مطلوب‌

قوله: التّسليط على البضع مدّة معيّنة: منظور ازدواج موقّت است.

قوله: موجب لتحريمه: يعنى تحريم تسليط.

قوله: و على هذا المعنى: يعنى معناى دوّم براى حديث.

قوله: منها ما فى التّهذيب عن ابن محبوب الخ: اين روايت را مرحوم شيخ طوسى در كتاب تهذيب طبع جديد ج (٧) ص (١٩٤) بشرحى كه در متن است نقل فرموده.

متن:

الثّالث: أن يراد بالكلام في الفقرتين الكلام الواحد و يكون تحريمه و تحليله باعتبار وجوده و عدمه فيكون وجوده محلّلا و عدمه محرّما أو بالعكس، أو باعتبار