تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢ - رأى مشهور و مقاله مرحوم ابن ادريس در سرائر

با كلامى كه از مرحوم شيخ الطّائفه حكايت كرديم مناسب است، شيخ عليه الرّحمه در مسئله اهداء جاريه بدون ايجاب و قبول فرموده‌اند:

اين اهداء مفيد اباحه تمام تصرّفات است باستثناى وطى جاريه كه موقوف بر ملكيّت آن مى‌باشد.

و: آنكه معاطات مفيد اباحه هيچگونه از تصرّفات نبوده حتّى تصرّفاتيكه موقوف بر ملك نمى‌باشند اينقول به ظاهر كلام مرحوم شيخ در كتاب مبسوط و نهايه نسبت داده شده ولى رجوعش از اينقول در كتب ديگر ثابت و مسلّم مى‌باشد.

رأى مشهور و مقاله مرحوم ابن ادريس در سرائر

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

مشهور بين علماء شيعه آنستكه بواسطه معاطات ملك ثابت نمى‌شود اگرچه متعاطيين قصدشان از تعاطى تمليك باشد بلكه ما تا زمان مرحوم محقّق ثانىّ كه بملكيّت قائل است كسى را نيافتيم كه چنين رأيى داشته باشد و تنها ايشان هستند كه بملكيّت فتوى داده و باينمقدار هم اكتفاء نفرموده بلكه آنرا به اصحاب و علماء شيعه نيز نسبت داده است.

بلى، البتّه ظاهر كلام مرحوم ابن ادريس در سرائر بتوهّم مى‌اندازد كه ايشان هم به ملكيّت قائل باشند چه آنكه وى در اين كتاب فرموده:

از نظر ما اقوى اينستكه معاطات لازم نيست بلكه هريك از متعاطيين حق دارند معامله را فسخ كنند بشرطيكه عينين باقى باشد ولى اگر تلف شده باشند معاوضه و معامله لازم مى‌گردد.

پايان كلام مرحوم ابن ادريس در سرائر.

وجه استظهار از اينكلام آنستكه ايشان ابتداء فرموده‌اند:

معاطات لازم نيست، ظاهر اينكلام دلالت دارد كه معاطات مفيد ملك بوده منتهى ملك لازم نيست.

و نيز در عبارت بعدى كه فرموده‌اند: