تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩ - بيع از نظر اهل لغت و فقهاء

ص (٢٧٥) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن الحسن، باسنادش، از حسن بن محمّد بن سماعة، از عبد اللّه بن جبلة، از علىّ بن الحارث، از بكار بن ابى بكر، از محمّد بن شريح قال:

سئلت ابا عبد اللّه عليه السّلام، عن شراء الارض من ارض الخراج فكرهه و قال:

انّما ارض الخراج للمسلمين، فقالوا له:

فانّه يشتريها الرّجل و عليه خراجها، فقال:

لا بأس الّا ان يستحيى من عيب ذلك.

قوله: و الظّاهر انّها مسامحة فى التّعبير: ضمير در « انّها » به كلمات بعضهم راجع است.

قوله: فى نقل بعض الاعيان كالثّمرة على الشّجرة: مثلا مى‌گويند ميوه‌هاى درختان اين باغ را اجاره داديم در حاليكه منظور فروش ميوه‌ها مى‌باشد.

قوله: و لا يبعد عدم الخلاف فيه: ضمير در « فيه » به جواز كون العوض منفعة راجع است.

قوله: الى بعض الاعيان: طبق فرموده بعضى مقصود مرحوم وحيد بهبهانى مى‌باشد.

قوله: و لعلّه لمّا اشتهر فى كلامهم: ضمير در « لعلّه » به خلاف مرحوم بهبهانى راجع است.

قوله: و امّا عمل الحرّ: يعنى و امّا اينكه بتوان عمل حرّ را عوض بيع قرار داد.

مؤلّف گويد:

مثلا زيد خيّاطى را اجير نمود تا لباسش را بدوزد و اجرت وى را ١٠٠٠ تومان قرار داد پس عمل خياطت خيّاط بمبلغ هزار تومان ارزش دارد حال اگر زيد از عمرو متاعى را كه وى مى‌خواهد آنرا به هزار تومان بفروشد خريد و ثمن و عوضش را عمل خياطت خيّاط قرار داد باين معنا كه عمرو متاع را به زيد بدهد و در عوض مالك عمل خيّاط شود در اينجا گويند عمل حرّ را عوض بيع قرار داده‌اند.

قوله: انّه قبل المعاوضة عليه من الاموال: ضمير در « انّه » به عمل حرّ راجع است.

قوله: من حيث احتمال اعتبار الخ: بيان است براى وجه اشكال.