سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٣٤٦ - ضميمه ٦ استاد و راهنما در عرفان

جذبه به سلوك مى‌پردازد كه بارقه‌هاى الهى و انقلاب درونى و عشق فطرى او را به جوشش مى‌آورد و «كشش» معشوق او را در صراط «كوشش» قرار مى‌دهد كه حضرت معبود برخى را به كمند جذبه خويش كشيده و مو كشانش تا كوى دوست مى‌كشد و يا سالك در اثر مجاهدت و رياضت معقول و مشروع جذب تجليّات ربوبى گشته و نفحات انسى و قدسى حقّ مجذوبش مى‌كند و به سوى مطلوب كه ديدار با دلبر و دلدار است سوق و سير مى‌دهد كه اصطلاحا طايفه اول در مقام سير و سلوك را «مجذوب سالك» و طايفه دوم را «سالك مجذوب» مى‌نامند. به‌هرحال چنانكه استاد شهيد مطهرى اشاره كردند: «سالك براى اينكه به قلّه منيع انسانيّت يعنى «توحيد» برسد از كجا بايد آغاز كند و چه منازل و مراحلى را بايد به ترتيب طى كند و در منازل بين راه چه احوالى براى او رخ مى‌دهد و چه وارداتى بر او وارد مى‌شود و البته همه اين منازل و مراحل بايد با اشراف و مراقبت يك انسان كامل و پخته كه قبلا اين راه را طى كرده و از رسم و راه منزلها آگاه است صورت گيرد و اگر همّت انسان كامل بدرقه راه نباشد خطر گمراهى است.

عرفا از انسان كاملى كه ضرورتا بايد همراه نو سفران باشد گاهى به «طاير قدس» و گاهى به «خضر» تعبير مى‌كنند:

انسان سالك و متكامل در سير و سلوك استكمالى خويش بايسته و شايسته است كه در پرتو هدايت، عنايت و حمايت‌هاى ظاهرى و باطنى «انسان كامل مكمّل» كه عين صراط مستقيم و سبيل قويم الهى و خليفه و حجت الهى است به بارگاه توحيد ناب دست يابد چه اينكه خضر طريق و پير راه و مرشد كامل در هويت اصيل عرفان‌

[١] - مطهرى، مرتضى، م، آ، ح ٢٣، ص ٢٦ ٢٧، چ اول، ١٣٨٣، انتشارات صدرا.