٥٦- دانش/ هوس/ (الحكمة الهوى) ٥٧- سنگين منشى/ سبكسرى/ (الوقار الخفّة) ٥٨- نيكبختى/ بدبختى/ (السّعادة الشّقاء) ٥٩- توبه/ اصرار بر گناه/ (التوبة الاصرار) ٦٠- خويشتن دارى و دقت/ سهل انگارى/ (المحافظة التهاون)[١] ٦١- خداخوانى/ سرپيچى از دعا/ (الدّعاء الاستنكاف) ٦٢- فعّاليّت/ تنبلى/ (النّشاط الكسل) ٦٣- شادمانى/ اندوه/ (الفرح الحزن) ٦٤- همگرايى/ پراكندگى/ (الالفة الفرقة) ٦٥- جوانمردى/ تنگ نظرى/ (السّخاء البخل) ٦٦- سرسپردگى/ خودبينى/ (الخشوع العجب) ٦٧- سخن به دل نهفتن/ سخن چينى/ (صون الحديث‌[٢] النميمة) ٦٨- آمرزش خواهى/ فريفتگى/ (الاستغفار الاغترار) ٦٩- زيركى/ حماقت/ (الكياسة الحمق)[٣] (١) اى هشام، اين خصال (خرد) جز در نبىّ يا وصىّ يا مؤمنى كه خداوند او را به ايمان آزموده گرد نيايد.[٤] و امّا ديگر مؤمنان هيچ يك از اين حال بيرون نيستند كه از پاره‌اى از سپاه خرد بهره دارند تا خردشان كمال يابد و از چنگ سپاه نادانى برهند و در آن هنگام در بلندترين پايگاه با پيامبران و اوصياء عليهم السّلام باشند. خدا ما و شما را به فرمانبردارى خويش توفيق دهد.

(٢)

از سخنان حكمت‌بار آن امام ٧‌

از آن امام ٧ روايت شده است كه فرمود: نماز نافله براى هر مؤمنى وسيله نزديكى به‌

[١] در پاره‌اى نسخه‌ها،[ المخالفة- نقيض« المحافظة»] آمده است.

[٢] در پاره‌اى نسخه‌ها[ صدق الحديث- راست گفتارى‌] آمده است.

[٣] پيداست تعدادى كه به تفصيل آمده و با« خير و شر»( ٧٠) مى‌شود كمتر از آن است كه به اجمال در آغاز گفته شده( يعنى ٧٥)( و شايد بقيّه از قلم كاتبان افتاده باشد.) در الكافى تا هفتاد و هشت شماره نام برده شده ولى پاره‌اى مكرّر است:( اضافات كتاب كافى عبارت است از: مؤاسات- منع. صدق- كذب. حق- باطل. امانت- خيانت.

شهامت- بلادت. صلاة- اضاعه. صوم- افطار. جهاد- نكول. حج- نبذ الميثاق. ستر- تبرّج. تهيئه- بغى. بركة- محق. و در عوض شماره‌هاى ٢٢ و ٢٤ و ٢٨ و ٤٨ و ٦٦ اين كتاب را ندارد.- م.)

[٤] در پاره‌اى نسخه‌ها به جاى« لا تجمع»،[ لا تجتمع- جمع نگرديده‌] آمده است.