خود بدان چه امر مى‌كند دانا و از آنچه نهى مى‌كند آگاه است، در آنچه امر مى‌كند عادل‌[٢] و در آنچه نهى مى‌كند نيز عادل است، دوستانه امر مى‌كند و به مهربانى نهى مى‌نمايد.

(٢) و فرمود ٧: هر كه از سلطان ستمكار درخواست فضل و احسانى كند و از او بلايى بيند، مزدى بر آن نيابد و شكيبايى بر آن نصيبش نيايد.

(٣) و فرمود ٧: خداوند نعمتهايى به گروهى داد و سپاسش نداشتند، پس همان نعمتها و بال و سربارشان شد، و گروهى را به مصيبتهايى آزمود و شكيبايى كردند و بلا براى ايشان نعمت گرديد.

(٤) و فرمود ٧: اصلاح وضع همزيستى و سازگارى مردم با يك ديگر پيمانه پريست‌[٣] كه دو سومش هوشمندى و يك سومش ناديده گرفتن (و چشم پوشى از خطاى ديگران) است.

(٥) و فرمود ٧: انتقام‌ورزى با بينوايان چه قدر زشت است.

به او عرض شد: مردانگى چيست؟ حضرت ٧ فرمود: (اين است كه) خدا تو را در آنجا كه نهيت كرده نبيند و در آنجا كه فرمانت داده ناپيدايت نيابد.

(٦) و فرمود ٧: هر كس را كه به تو نعمت داد سپاس دار و به هر كه سپاست داشت نعمت بخش زيرا هر گاه سپاس باشد نعمت را زوالى نيست و اگر ناسپاسى شد نعمت نماند. سپاسگزارى مايه افزونى نعمت و ايمنى از فقر است.

(٧) و فرمود ٧: از دست شدن نياز (و فوت حاجت) بهتر از درخواست (رفع) آن از ناشايستگان است. بدتر از مصيبت كج خويى (و بيتابى) در برابر آن است.

(٨) مردى از وى خواست چيزيش بياموزد كه مايه رسيدن به خير دنيا و آخرت، و مختصر باشد.

حضرتش ٧ فرمود: دروغ مگو.

(٩) از او پرسيدند: بلاغت (رسايى سخن) چيست؟ حضرتش ٧ فرمود: كسى كه چيزى داند سخنش در باب آن كم باشد و به راستى از آن رو بليغش خوانده‌اند كه به آسان‌ترين كوشش به مقصودش برسد.

(١٠) و فرمود ٧: وام، اندوه شب و خوارى روز است.

[١] زيرا غالبا نصيحت در زورمندان تأثيرى ندارد و هر قدرتمند و سلطانى مغرور است مگر آنكه به ندرت ملازم حق و ملزم پيروى از آن باشد.

[٢] مراد از عادل، در اصطلاح فقهى اين است كه خود هرگز مرتكب گناهان بزرگ نمى‌شود و بر ارتكاب گناهان كوچك نيز اصرارى نمى‌ورزد و نخست عيب خود را اصلاح مى‌كند و سپس منصفانه به امر و نهى ديگران مى‌پردازد.- م.

[٣] در پاره‌اى نسخه‌ها به جاى« ملّ مكيال»،[ على مكيال- بر پيمانه‌ايست‌] آمده است.