[١] صدوق رحمه الله اين روايت را در العيون از( طريق) عبد الواحد بن محمد بن عبدوس، از على بن محمد بن قتيبه، از فضل بن شاذان، و از( طريق) حمزة بن محمد بن احمد، از ابى نصر قنبر بن على بن شاذان، از پدرش، از فضل بن شاذان، و از( طريق) ابى محمد جعفر بن نعيم شاذان، از عمويش، از فضل بن شاذان آورده است.

[٢] اين فضل بن سهل همان وزير مأمون و كارگزار با تدبير اوست كه به« ذو الرّياستين- صاحب دو رياست» ملقّب بود، زيرا وزارت و سپهسالارى را با هم عهده‌دار بود. وى زردشتى بود و به دست مأمون يا يحيى بن خالد برمكى در سال ١٩٠ ه. اسلام آورد و از بركشيدگان خاندان برمكى بود. وى عالم و فاضل و از آگاه‌ترين مردم به دانش نجوم بود و بيش از همه در احكام نجومى خود صائب بود و گويند يكى از احكام صائب نجومى او حكمى بود كه در باره خودش استخراج كرد. وى اظهار تشيّع مى‌كرد و هموست كه در خصوص ولايتعهدى( حضرت) ابى الحسن( امام) رضا ٧ به مأمون مشورت داد. و چون مأمون از وليعهد كردن( امام) پشيمان شد تحمّل وجود فضل بر او گران آمد و به وى حيله زد و به آهنگ سفر عراق از مرو بيرون آمدند و مأمون توطئه‌اى پرداخت تا غالب سعودى سياه با گروهى ديگر ناگهان در حمام سرخس به سال ٢٠٣ او را بكشتند. صدوق در العيون اخبارى در نكوهش او آورده كه گويد وى دشمن( امام) رضا ٧ بود. برادرش ابو محمد حسن بن سهل همان كسى است كه به مشاركت طاهر بن حسين ذو اليمنين بغداد را محاصره كرد و امين مخلوع محمد پسر زبيده، برادر مأمون را به سال ١٩٨ بكشت و به مذهب امامى منسوب بود و پس از برادرش عهده‌دار وزارت شد و او نيز به نجوم آگاه بود. گفته‌اند: اوست كه به محاسبه نجومى كشته شدن برادر خود را به وى اطلاع داده بود. وى به سال ٢٣٦ در گذشت و دخترش، پوران، همان است كه به همسرى مأمونش داد و مالى هنگفت( در آن عروسى) صرف كرد كه هيچ كس چنو نكرده است.

ذو الرّياستين و برادرش از مردم سرخس از شهرهاى خراسان بودند و هموست كه( امام) ابو الحسن رضا ٧ كتاب الحباء و الشرط را در حق او و برادرش نگاشته است. پرسش وى از( امام) رضا ٧ از مسائل نجوم در باره آفرينش شب و روز خواهد آمد.