(١) زنان سه گروهند: يكى به سود توست، و يكى هم ترا سود و هم زيان دارد و يكى به زيان توست و سوديت ندارد آن كه به سود توست همسرى است دوشيزه، امّا آن كه تو را هم سود و هم زيان دارد زنى است بيوه، و امّا آن كه به زيان توست و سوديت نيارد زنى است كه از ديگرى فرزندى به دنبال دارد.

(٢) سه چيز اگر در كسى باشد او را سرورى دهد: فرو خوردن خشم، و گذشت از بدكار و صله رحم به جان و مال.

(٣) سه چيز را سه چيز ديگر ناگزير است: اسب بادپاى را سكندرى خوردن، و شمشير برّان را كند شدن و بردبار را لغزيدن.

(٤) شيوايى سخن در سه چيز باشد: به معنى مطلوب نزديك شدن، و از كلام بيهوده دورى جستن و با لفظ اندك معنى بسيار رساندن.

(٥) رستگارى در سه چيز است: (اينكه) زبانت را از زيان زدن به خود باز دارى‌[١] و در خانه خويش در گنجى‌[٢] و بر خطايت پشيمان شوى.

(٦) نادانى در سه چيز است: در عوض كردن دوستان و ابراز مخالفت بى‌دليل و تجسّس در آنچه سودى ندارد.

(٧) سه چيز است كه در هر كس باشد به زيان اوست: مكر، پيمان‌شكنى و تجاوز: و اين است گفته خدا كه: وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ‌- و بدسگالى جز به صاحب آن باز نمى‌گردد»[٣].

فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ‌- پس بنگر كه پايان مكرشان چه شد، كه ايشان و قومشان را همگى، نابود كرديم»[٤] و فرمود عزّ و جلّ: فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى‌ نَفْسِهِ‌- و هر كه پيمان شكند هر آينه بر زيان خود شكسته باشد.»[٥] و فرمود: يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى‌ أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا- اى مردم بدانيد كه سركشى‌تان به زيان شماست؛ بهره‌ورى (كوتاهى از) زندگانى دنياست.»[٦]» (٨) سه چيز مرد را از جستجوى پايگاههاى والا باز دارد: كوتاهى همّت، كم چارگى و سستى رأى.

[١] به تعبير ديگر: نگذارى زبان سرخ سر سبزت را بر باد دهد.- م.

[٢] متن« يسعك بيتك» يعنى خانه‌ات گنجايش تو را داشته باشد، و مراد اين است كه به آنچه دارى خرسند باشى و پا از گليم خود درازتر نكنى و نيز ممكن است مراد اين بوده باشد كه بيشتر ملازم خانه باشى و در زمان لزوم تقيّه به جاهايى نروى كه در مظانّ تهمت قرار گيرى.

[٣] الفاطر، ٤٣

[٤] النّمل، ٥١

[٥] الفتح، ١٠

[٦] يونس، ٢٣