رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٦ - معانى والا در سخنانى كوتاه از پيامبر
(١) از حضرتش ٦ پرسيدند: كدام مردم در دنيا و در بلا و آزمونى دشوارتر باشند؟
آن حضرت ٦ فرمود: پيامبران و سپس همانندتران و پس از آن همگونهتران ايشان، مؤمن نيز به اندازه ايمان خويش و خوش كردارى خود به بلا آزموده شود. هر كه ايمانش درست و كردارش نيكو باشد آزمونش دشوارتر است و هر كه ايمانش سست و كردارش ضعيف باشد بلا و آزمونش كمتر است.[١] (٢) و فرمود ٦: اگر دنيا نزد خدا برابر بال پشهاى[٢] بود چيزى از آن را به كافر و دوروى نمىداد.
(٣) و فرمود ٦: دنيا را دولتهايى گردنده است، پس آنچه ترا از دولت دنيا نصيب است با وجود ناتوانى تو به دستت آيد و آنچه از آن به زيان توست به نيرويت رد نتوانى كرد. هر كس از آنچه از دستش رفته اميد بركند خويشتن را آسوده سازد و هر كه بدان چه خدايش روزى كرده خشنود باشد چشمش روشن شود.
(٤) و فرمود ٦: سوگند به خدا هيچ كارى كه شما را به دوزخ نزديك مىكند نماند مگر آنكه من شما را بدان آگاه كردم و از آن باز داشتم و هيچ كارى كه شما را به بهشت نزديك سازد نبود مگر آنكه من شما را از آن آگاه ساختم و بدان فرمانتان دادم، پس به راستى جبرئيل به من
[١] بلا، اعم از خير و شرّى است كه براى آزمايش به آدمى مىرسد. البتّه لفظ بلا بيشتر در مورد شرّ و گزند به كار مىرود و اگر اراده خير از آن باشد قيد مىشود چنان كه خداى تعالى فرمايد: بَلاءً حَسَناً- آزمونى نيكو. خداوند تعالى به بنده خود خيرى مىرساند تا سپاسگزارى او را بيازمايد و به چيز ناگوارى گرفتارش مىسازد تا شكيباييش را امتحان كند. اين گونه آزمون براى رسيدن آدمى به درجات بالاتر لازم است و هيچ كس به مقام و درجه بالاتر راه نمىيابد.
مگر آنكه شايسته آن باشد و شايستگى نمىيابد مگر آنكه آزموده شود و امتحان دهد. پس رسيدن به درجات جز با گذراندن بليّات ممكن نيست، از اين رو در خبر شهادت حضرت ابى عبد اللَّه الحسين ٧ آمده است كه« وى پيامبر ٦ را به رؤيا ديد كه به او فرمود: اى حسين تو را درجهاى در بهشت است كه جز با شهادت بدان نرسى». پس هر كس مقامش والاتر و بالاتر باشد آزمايش و گرفتاريش به بالا دشوارتر و بزرگتر است.
[٢] در بارهاى نسخهها به جاى« مثل جناح»« مثقال جناح- هموزن بال پشهاى» آمده است.