به ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه قرآن آگاهى داريد؟ (و آيا مى‌دانيد) كه هر كس گمراه شده از (همين بى‌اطلاعى و از) همين جا به بيراهه رفته است؟ و هر كه از اين امّت هلاك گشته از اين راه به هلاكت افتاده است؟ گفتند: پاره‌اى را مى‌دانيم ولى همه‌اش را نمى‌دانيم. امام ٧ (به خود اشاره فرمود و) گفت: از اينجاست كه آگاه مى‌شويد[١] و همچنين است احاديث پيامبر خدا ٦. (١) امّا اين كه گفتيد خداوند در كتاب خود ما را از حال مردمى آگاه كرده كه آنان را به خاطر نيكوكاريهايشان (به صورت ايثار و از خودگذشتگى مطلق) ستوده است، اين كار (در آن زمان) روا بوده و از آن بازداشته نشده بودند و پاداش ايشان بر خداست. ولى (بعد) خداى جلّ و تقدّس به خلاف آنچه آنان بدان عمل كردند فرمان داده و امر خدا ناسخ كردار آنان شده است. خداى تبارك و تعالى از روى مهرورزى به مؤمنان‌[٢] و توجّه و عنايت ويژه‌اش به اين كه مايه زيانمندى خود و خانواده‌هايشان نشوند آن (درجه از ايثار) را نهى كرده، چه در ميان آنها ناتوانان و كودكان خردسال و پيران از كار افتاده و كهنسال سالخورده وجود دارند كه بر گرسنگى نمى‌شكيبند.

پس اگر من گرده نان خود را به صدقه دهم و نان ديگرى هم جز آن نداشته باشم ايشان از دست مى‌روند و از گرسنگى مى‌ميرند.[٣] پس از اينجاست كه پيامبر خدا ٦ فرموده: پنج دانه خرما، يا پنج گرده نان يا چند دينار و درهمى كه انسان دارد و مى‌خواهد صرف (راه خدايش) كند، بهتر آن است كه (نخست) به مصرف پدر و مادرش برساند و در درجه دوّم خرج خود و نانخورهاى خويش كند و در درجه سوم به خويشاوندان و برادران مؤمنش برساند و در درجه چهارم به همسايگان مستمندش دهد و در درجه پنجم در راه خدا به مصرف رساند كه اجرش از همه (اين موارد) كمتر است. پيامبر ٦ در باره يكى از انصار كه هنگام مرگ خود پنج يا شش تن از بندگانش را آزاد ساخت و جز آنها چيزى نداشت و او را فرزندانى خردسال بودند، فرمود: «اگر مرا (از اين اقدام او) آگاه كرده بوديد نمى‌گذاشتم وى را در گورستان مسلمانان به خاك سپاريد. چند كودك خردسال را گذاشته تا از مردم گدايى كنند!». (امام ٧) سپس گفت:

پدرم برايم حديث كرد كه پيامبر ٦ فرمود: (هزينه را) بدان كس آغاز كن كه نانخور توست و به ترتيب (اولويّت) نزديكتر و نزديكتر.

[١] امام ٧ اشاره به وجود شريف خود فرمود، يعنى دانش شما به پاره‌اى از آنچه در قرآن آمده، از ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه آن، اگر راست بگوييد، همچنان از ناحيه اهل بيت نبوّت است( كه ما هستيم) و در الكافى به جاى« من هاهنا اوتيتم»،[ فمن هنا اتيتم- پس از اينجا گرفته‌ايد] آمده است و مرحوم فيض در بيان اين مطلب گويد:

« اتيتم» بر بناى مفعول يعنى: بلا از همين( نادانى به احكام قرآن و جهل به ناسخ و منسوخ) بر شما وارد شده و آنچه گرفتارى گريبانتان را گرفته است از همين روست.

[٢] در الكافى به جاى« رحمة للمؤمنين»،-[ رحمة منه للمؤمنين- رحمتى از جانب او براى مؤمنان‌] آمده است.

[٣] اين كار در حكم قتل نفس و حرام است در صورتى كه صدقه دادن مستحبّ است و روا نيست به خاطر انجام كارى مستحبّ مؤمن مرتكب كار حرامى شود.- م.