(١) اى مردم! همانا زنانتان را بر شما حقّى و شما را بر ايشان حقّى است. حقّ شما بر آنان اين است كه (بر پاكدامنى بپايند) بيگانه‌اى را به بستر شما در نيارند و كسى را كه خوش نداريد جز به اجازه شما به خانه راه ندهند و هرزه‌گرايى نكنند و اگر چنان كردند خداوند به شما اجازه داده كه بر ايشان سخت گيريد و بستر آنها را ترك گوييد و آنها را بدان اندازه كه سخت و آزاردهنده نباشد، بزنيد و هر گاه بدان پايان دادند و از شما فرمان پذيرفتند، بر شماست كه خوراك و پوشاك ايشان را به اندازه متعارف برسانيد. شما ايشان را به عنوان امانت خداوند برگرفتيد و به موجب كتاب خدا به همسرى خود حلال كرديد پس در باره زنان از خداوند بترسيد و با آنان خوشرفتارى كنيد.

(٢) اى مردم! همانا مؤمنان برادرند و مال برادر مؤمن بر مؤمنى ديگر جز با خرسندى صاحب مال روا نيست. هان، آيا پيام را رساندم؟ ... بار الها گواه باش.

(٣) راه بازگشت به كفر را از سر مگيريد كه يك ديگر را بكشيد زيرا من در ميان شما چيزى به يادگار نهادم كه اگر بدان بگراييد هرگز گمراه نشويد و آن كتاب خدا و عترت من، خاندان من است. هان، آيا پيام را رساندم؟ ... بار الها گواه باش.

(٤) اى مردم! پروردگار شما يكى است و پدرتان يكى، شما جملگى از آدميد و آدم از خاك، «.... (إِنَّ) أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ‌- گرامى‌ترين شما در نزد خدا پرهيزگارترين شماست‌[١] و هيچ عربى را بر هيچ غير عربى برترى نيست جز به پرهيزگارى. هان! آيا پيام را رساندم؟ ... گفتند: آرى.

فرمود: حاضر به غايب برساند.[٢] (٥) اى مردم! خداوند هر وارثى را بخشى از ميراث داده است، و وصيّت بر بيش از يك سوّم دارايى روا نيست، و فرزند از آن (صاحب) بستر است‌[٣]، و سزاى زناكار سنگسار باشد هر كه خود را به ديگرى غير از پدر خود بندد و وابسته به كسى جز سرور خود سازد، لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم بر او باد و خداوند از او توبه و فديه‌اى در عوض آن نپذيرد. درود و رحمت خداوند بر شما باد.

معانى والا در سخنانى كوتاه از پيامبر ٦‌

(٦) پيامبر ٦ فرمود: مرگ براى پند آموزى بس است، و پرهيزگارى براى توانگرى كافى و

[١] بخشى از آيه ١٣ سوره الحجرات.

[٢] پيامبر ٦ در سخنرانى ديگرى به سال فتح فرمود:« اى مردم خداوند به وسيله اسلام نخوت جاهليّت و فخر فروشى به پدران و عشيره‌ها را از شما دور ساخت. اى مردم شما همگى از آدميد و آدم از گل است. همانا نيكوترين و گرامى‌ترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست. بدانيد كه عرب بودن به داشتن پدرى عرب نيست بلكه عربيّت زبانى است گويا و كسى كه كردارش ناقص و نارسا باشد نژادش او را به جايى نمى‌رساند.»

[٣] الولد للفراش: فرزند متعلّق به شوى است.- م.