رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٦٢ - كوتهسخنانى كه در اين معانى از آن حضرت

(١) على بن شعيب‌[١] گفت: خدمت (امام) ابى الحسن رضا (٧ رسيدم) به من فرمود:

اى على، زندگانى چه كسى بهتر است؟ عرض كردم: سرور من تو بدان آگاه‌ترى تا من. (حضرتش) ٧ فرمود: اى على، كسى كه ديگرى از پرتو زندگانى او زندگى خوبى داشته باشد.

(٢) اى على، زندگانى چه كسى بدتر است؟ عرض كردم: تو بدان آگاه‌ترى. فرمود: كسى كه در پرتو زندگانى او ديگرى زندگانى نكند.

(٣) اى على، با نعمتها خوش برخورد باشيد كه گريزپايند و از قومى دور نشوند كه دگر بار نزدشان بازآيند.

(٤) اى على، بدترين مردم كسى است كه از ميهمانش دريغ دارد و تنها بخورد و بنده‌اش را تازيانه زند.

(٥) مردى در روز عيد فطر به (حضرتش) ٧ عرض كرد: من امروز با خرما و تربت (سيد الشهداء ٧) افطار كردم (امام) ٧ فرمود: سنّت و بركت را با هم گردآوردى.

(٦) و (امام) ٧ به ابى هاشم جعفرى‌[٢] فرمود: اى ابا هاشم، خرد بخششى است از خدا و ادب (و تربيت پذيرى) دشوارى است. هر كه دشوارى ادب آموزى را بكشد بر آن دست يابد ولى هر كه رنج عقل اندوزى به خود دهد جز نادانى نفزايد.[٣]

[١] صاحب تنقيح المقال- رحمه الله- گويد: در كتب رجال به اين نام برنخوردم ولى در آن كتب نام على بن ابى شعيب مدائنى آمده است و گويند او را كتاب كوچكى است و ظاهرا شيعه امامى بوده است.

[٢] ابو هاشم جعفرى، داود بن قاسم بن اسحاق بن عبد الله بن جعفر بن ابى طالب است كه شرح حالش پيشتر در صفحه ٤٦١ آمده است.

[٣] مراد اين كه خرد( يا عقل) غريزه‌اى خدا داد( و موهبتى الهى) است و در سرشت و خميره آدمى به طور جبلّى نهاده شده و اكتساب و تحصيل را در آن اثرى نيست و كسى را كه خرد نباشد صلاحيت اكتساب خرد نيز نباشد، بر خلاف ادب و تربيت كه روش و راه نيك در گفت‌وگوها و آميزشهاست و تحصيل آن براى انسان با تمرين و رنج بردن ميسر است.