است و خداوند در قرآن فرمايد: و لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى‌- صدقه‌هاى خود را با منّت نهادن و آزار دادن باطل مسازيد»[١] (١) و فرمود ٧: از نشانه‌هاى (فقه) و فهم دين، بردبارى است و دانش؛ و خموشى درى از درهاى حكمت است، به راستى، خموشى محبّت آرد زيرا به هر خيرى راهبر است‌[٢].

(٢) و فرمود ٧: به راستى كسى كه در جستجوى روزى بيش كوشد تا نانخورش را كفايت رساند مزدش از مجاهد در راه خدا بزرگتر باشد.

(٣) به وى عرض شد: چگونه صبح كردى؟ (امام) ٧ فرمود: با عمرى كاسته و كردارى ثبت (نامه اعمال شده)، در حالى كه مرگ بر گردن ما (يوغى نهاده) و دوزخ به دنبال ماست و نمى‌دانيم با ما چه كنند؟ (٤) و فرمود ٧: پنج چيز چون در كسى نباشد به او اميدى از دنيا و آخرت نيست:

ريشه‌اى محكم در وجود خود نشناسد كه بدان اعتماد كند و كرمى در سرشت خود (نبيند) و استحكامى در خوى خويش و نجابتى در ذات خود و ترسى از پروردگار (در دل خود سراغ ندارد). (٥) و فرمود ٧: دو گروه هرگز با يك ديگر درگير نشوند مگر آنكه با گذشت‌ترين آن دو پيروز شد.

(٦) و فرمود ٧: سخاوتمند از خوراك مردم بخورد تا مردم از خوراكش بخورند و بخيل از خوراك مردم نخورد تا از خوراكش نخورند.

(٧) و فرمود ٧: ما خاندانى هستيم كه پيمان خود را همچنان كه پيامبر خدا ٦ واقع ساخت وامى بر خود دانيم.[٣] (٨) و فرمود ٧: روزگارى بر مردم درآيد كه عافيت در آن ده جزء باشد. نه جزء آن در كناره‌گيرى از مردم است و يك جزء در خموشى.

(٩) معمّر بن خلّاد[٤] به وى عرض كرد: خدا در گشايش امر (و فرج) تو بشتابد. (امام) ٧ فرمود: اى معمّر اين گشايش براى شما باشد، امّا براى من، به خدا سوگند چيزى جز انبانى نيست كه مشتى آرد بيخته در آن ريخته و مهرش نهاده‌اند.[٥]

[١] البقره، ٢٦٤

[٢] در پاره‌اى نسخه‌ها به جاى« على كلّ خير»،[ على كلّ حق- به هر حقى ...] آمده است.

[٣] يعنى آنچه را پيامبر خدا ٦ از گرفتاريها و رنجها بر ما عهد كرد چون وامى برگردن خود دانيم و از هيچ يك از تعهدات خود روى نگردانيم.

[٤] ابو خلّاد، معمّر بن خلّاد بن ابى خلّاد بغدادى، موثّقى از اصحاب( امام) رضا ٧ است و او را كتابهايى است.

[٥] شايد مراد آن است كه فرج و گشايش كار ما از نظر خودمان چنان تأمين شده و حتمى الوصول است كه گويى آرد بيخته و آماده‌اى را در انبانى كرده‌اند ولى سر بمهر است و وقت گشودن و بهره بردن از آن به مشيّت الهى بسته است.