زمين، آنانند كه زندگى ناچيزى دارند و خانه بدوشند، آنان كه چون حاضر باشند شناخته نشوند[١] و چون غايب گردند احوالشان را نپرسند و چون بيمار گردند عيادت نشوند و چون خواستگارى كنند كس به آنها زن ندهد و چون ناروايى بينند اغماض كنند و اگر نادانى با آنان به تندى سخن گويد در پاسخش (لفظ) سلام گويند و چون نيازمندى به ايشان پناه جويد به او مهربانى كنند و بگاه مرگ غمگين نباشند، و دلهايشان با يك ديگر اختلافى ندارد هر چند آنان را در شهرهاى مختلف بينى.[٢] (١) و فرمود ٧: هر كه خواهد خدايش عمر دراز دهد كارش را استوار كند و هر كه خواهد گناهش بكاهد پرده خود را فرو آويزد و هر كه خواهد بلند آوازه شود امر خود را در گمنامى گذارد.

(٢) و فرمود ٧: سه خصلتند كه عمل بدانها براى بنده (از هر چيز ديگر) دشوارتر است:

انصاف دادن مؤمن از پيش خود، ترجيح دادن مرد برادرش را بر خويشتن و در هر حال به ياد خدا بودن. به او گفتند: معنى ياد خدا در هر حال چيست؟ حضرتش ٧ فرمود: يعنى چون آهنگ نافرمانى كند خدا را به ياد آرد تا ميان او معصيت مانع گردد.

(٣) و فرمود ٧: (تلفظ) همزه (به تأكيد) در قرآن زيادى است.[٣] (٤) و فرمود ٧: از شوخى بپرهيزيد زيرا دشمنى فزايد و كينه به بار آرد و (در واقع) دشنامى كوچكتر باشد.

حسن بن راشد[٤] گفت: ابو عبد الله ٧ فرمود: هر گاه ناگوارى به تو رسيد از آن به هيچ يك از مخالفان شكايت مبر ولى با يكى از برادرانت حكايت كن كه يكى از اين چهار فايده را از دست نمى‌دهى: يا به تمامى (كارت را) كفايت كند و يا به (سبب) مقام (خود) به تو كمك دهد، يا دعايى مستجاب (در حقّ تو كند) و يا به راى (خود) مشورتى (به تو دهد).

(٥) و فرمود ٧: بازار گرد مباش و چيزهاى خرده ريز را خودت مخر زيرا براى مرد نژاده و ديندار پسنديده نيست كه چيزهاى خرد را خود بخرد مگر در سه چيز خريد ملك و برده و شتر.

(٦) و فرمود ٧: در چيزى كه به تو مربوط نيست سخنى مگوى و از پرگويى در آنچه به تو مربوط است و سوديت دارد نيز خود دارى كن تا جايى براى بيانش بيابى. چه بسا گوينده‌اى كه سخن مفيدى را نابجا گفته و به رنج افتاده است. با بيخرد و با بردبار مجادله مكن چه بردبار بر

[١] يعنى از فرط فروتنى و آرامى و به سبب دورى از تظاهر شناخته نشوند.- م.

[٢] از امام صادق ٧ در بيانات ايشان به ابن جندب در ص ٣١٠ قريب به اين مضمون گذشت.- م.

[٣] در نسخه‌ها به جاى« الهمز»[ الهمزة] آمده و مراد تأكيد همزه است. رك: به كتاب رجال نجاشى« شرح حال ابان بن تغلب»( كه بهترين قارى قرآن بود و گويد: انّما الهمز رياضة- تلفظ همزه به تأكيد زحمتى است».- م.)

[٤] حسن بن راشد از موالى بنى عبّاس، بغدادى و كوفى، از اصحاب امام صادق ٧ بود كه روزگار امام كاظم ٧ را هم درك كرد و از ايشان نيز روايت كرده است. و نيز ممكن است مراد حسن بن راشد طفاوى از اصحاب امام صادق( ٧) باشد كه مردى بسيار دانشمند بود و كتاب النّوادر از اوست.