كرديم، اقتدا كنى (١) و در پيروى آنچه در منشور خود با تو عهد كرده‌ام و با كمال اعتقاد حجّت را بر تو تمام نموده‌ام سخت بكوشى تا اگر هواپرستى كردى عذر و بهانه‌ايت نباشد. (٢) پس جز خداوند كسى ما را از كردار بد باز نمى‌دارد و جز خداوند، جلّ ثناءه، نيز كسى ما را توفيق خير نمى‌بخشد (٣) و به حقيقت در ضمن فرمانهايى كه پيامبر خدا ٦ به صورت سفارش به من فرمود، سفارش به نماز و زكاة و مراعات بندگان (و زير دستان) بود و من نيز فرمان خود را با تو به همين (سفارش) پايان مى‌دهم و لا حول و لا قوة الّا باللَّه العليّ العظيم.[١] (٤) من از درگاه خداوند و از توانايى او در بر آوردن هر آرزويى مسألت دارم كه من و تو را بر آنچه موجب خرسندى اوست و عذرى كه در پيشگاه او و آفريدگانش روشن است همراه با نام نيك در ميان بندگان (خدا) و يادگارى نيكو در بلاد و تمامى و كمال نعمت و افزونى عزّت توفيق دهد و از او (خواستارم) كه عاقبت من و تو را به سعادت و فيض شهادت پايان بخشد. ما به درگاه او مشتاقيم، و درود و سلامى فزون از حدّ بر پيامبر خدا و خاندان پاك و پاكيزه او باد.

(٥)

سخنرانى امام ٧ معروف به خطبه ديباج‌

[٢] (٦) سپاس خداى را كه پديد آورنده آفريدگان و آفريننده سپيده‌دمان و جان دهنده مردگان و برانگيزاننده به گور خفتگان است. گواهى مى‌دهم كه خدايى جز خداوند نيست و شريك ندارد و گواهم كه محمد ٦ بنده و فرستاده اوست.

(٧) اى بندگان خدا، به راستى برترين دستاويزى كه توسّل‌جويان به خدا، كه يادش شكوهمند است، بدان دست يازند ايمان به خدا و پيامبرانش و به آنچه از جانب خدا آوردند (٨) و جهاد در راه اوست كه بلنداى تارك اسلام است (٩) و كلمه اخلاص (توحيد) كه سرشت (انسان و كلّ هستى) است. (١٠) و بر پا داشتن نماز كه (بنياد) ملّت است (١١) و پرداختن زكاة كه واجب مقرّر است (١٢) و روزه ماه رمضان كه سپرى نگهدارنده (جسم و جان) است (١٣) و حجّ خانه (كعبه) و عمره كه هر دو فقر را بزدايند و گناه را بريزانند و فردوس را موجب آيند. (١٤) و صله رحم كه مايه فزونى دارايى و درازى عمر[٣] و افزايش شماره (خاندان) است (١٥) و صدقه پنهان كه پوشاننده لغزشها و فرونشاننده (آتش) خشم پروردگار تبارك و تعالى است (١٦)، و صدقه آشكار كه مرگ بد را دور مى‌ساز (١٧) و احسانگريها كه (آدمى را) از سقوطها (و به خاك افتادنهاى) بد حفظ مى‌كند.

(١٨) در ذكر خدا، كه يادش شكوهمند است، سرشار و فيض بار باشيد كه بهترين ياد كرد و (مايه)

[١] نيرو و توانى جز به( اراده) خداى والاى بزرگ نيست.

[٢] بخشى از خطبه ديباج با عنوان‌[ و من خطبة له ٧‌] در صفحه ٣٢٩ و بخشى ديگر در صفحه ٨٩ نهج البلاغه مرحوم فيض الاسلام آمده است ولى تمامى خطبه را فاقد است.- م.

[٣] در متن« و منسأة في الاجل- تأخير اجل» آمده است كه مراد درازى عمر و يا بهتر، پر بركت بودن آن است هر چند اجل مسمّى كوتاه باشد.- م.