آسمان و زمين است و براى پرهيزگاران ساخته شده است؛ آنان كه در فراخى و تنگى انفاق مى‌كنند، و فروخورندگان خشم و در گذرندگان از مردم‌اند، و خداوند، نيكوكاران را دوست دارد.

تعبير «سابِقُوا» و «سارِعُوا» در اين دو آيه، بيانگرِ رقابت مطلوب و نيكويى است كه پيامبران الهى آدميان را بدان فرا خوانده‌اند و موضوع مورد رقابت را- كه به آمرزش پروردگار و راهيابى به بهشت، دريافت فضل و بخشش خداوند و در نهايت، رسيدن به بارگاه قرب و جوار رحمت اوست- مشخّص كرده‌اند.

در فلسفه عقلى، حكيمان بزرگ، در تحقيق علّتها، مبادى و غايت آفرينش، انسان را غايت همه حركتها، و غايت وجودى انسان را رسيدن به حقيقتِ مطلق و ديدار و قرب پروردگار متعال دانسته‌اند: يا مَنْ هُوَ غايَةُ مُرادِ الْمُريدينَ، يا مَنْ هُوَ مُنْتَهى هِمَمِ الْعارِفينَ، يا مَنْ هُوَ منْتَهى طَلَبِ الطَّالِبينَ.

و از آنجا كه عرصه ستايش خداوند و سپاسگزارى از نعمتها و فزون‌بخشى‌هاى او ميدان رقابتى است كه مطلوب اولياى خداست، همواره در اين آرزو بوده‌اند كه در اين ميدان، از همراهان خود، گوى سبقت را برُبايند و در قافله مشتاقان به شوق قرب، شتاب گيرند و با مؤمنان و پاكدلان، در جوار رحمت دوست بيارمند.

امام سجّاد (ع)، در آغاز اين ستايش، نغمه «الَّذى قَصُرَتْ عَنْ رُؤيَتِهِ ابْصارُ النَّاظِرينَ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ اوْهامُ الْواصِفينَ»[١] را سر داد، و ديده‌هاى بينندگان را، از ديدار جمال او فرو مانده، و انديشه ستايندگان را در وصف كمالش ناتوان دانسته؛ زيرا:

اين ثنا گفتن زمن، ترك ثناست‌		كاين دليلِ هستى و هستى خطاست‌
پيش هستِ او ببايد نيست بود		چيست هستى پيش او؟ كور و كبود.[٢]

با اين حال، در اين قسمت كه نيايش او رو به پايان است، پس از گستردن ستايش خود به همه ساحتهاى هستى، به ستايشى جامع و فراگير روى آورده است تا در اين ميدان با

[١] - مفاتيح الجنان، دعاى جوشن كبير

[٢] - مثنوى، دفتر يكم، بيت ٥١٧- ٥١٨.