اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٥١٩ - توبه در اسلام
اصْرَهُمْ وَ الْاغلالَ الَّتىِ كانَتْ عَلَيْهِمْ.[١] خداى- تبارك و تعالى- شريعتها و قانونهاى نوح و ابراهيم و موسى را به محمّد ٦ عطا كرد؛ يعنى آيين يكتاپرستى و اخلاص و پاكدلى و دور كردن همتا از خداوند وآيين فطرت؛ آيينى كه در كجى نيست؛ بخشنده و با گذشت و بلند نظر و نرم خوى و جوانمردى است (آيينى كه در آن سختگيرى نيست)، به دور از رَهبانيّت (گوشهگيرى) و خانه به دوشى و سرگردانى در شهرها. در آن شريعت، چيزهاى پاكيزه را حلال و پليدىها را حرام كرد؛ و بارِگران و بندها (تكليفها و كيفرهاى سخت و دشوار) و پيمانها و فرمانهاى سنگينى كه در شريعتشان بود، فرو نهاد.
چكيده سخن، اينكه آيين اسلام، شريعتى هموار و آسان است و اساساً «شَرِيعتِ سَمْحَه سَهْلَه»، توصيفى از دين اسلام است؛ يعنى در اين دين، تكليفها و كيفرهاى سخت و پيمانهاى سنگين نيست. توبه و بازگشت از گناه و روى آوردن به خداوند و اصالت انسانى خويش نيز از جمله همين تكليفهاى هموار و آسانى است كه خداى داناى مهربان، بندگان گناهكارش را بدان فراخوانده و مهرورزانه، مژده پذيرش آن را داده و خود را «توّاب (توبهپذير)» ناميده است؛ زيرا كه با آشكار ساختن نشانههاى پياپى خود براى بندگان و گسيل داشتن مايههاى بيدارى به سوى ايشان و آگاه ساختن آنان بر هشدارها و بر حذر داشتنهاى خود، بارها و بارها، اسباب توبه را براى آنان فراهم مىآورد، تا وقتى كه با بيان خود او، به مفاسد و پيامدهاى گناهان آگاهى يافتند و با تخويفها و ترسانيدنها كه به عمل آورده، متوجّه خوف و بيم مىگردند و رو به توبه مىآورند، و آن گاه فضل و لطف خداى متعال با پذيرش توبه آنان به سويشان باز مىگردد:
وَاسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ.[٢] از پروردگارتان آمرزش بخواهيد و آن گاه به [سوى] او بازگرديد كه پروردگار من، مهربان و دوستدارِ [توبه كنندگان] است.
[١] - الكافى، ج ٢، ص ١٧
[٢] - هود، آيه ٩٠