آنان، حكمِ روزِ «شنبه» را كه مى‌بايست از هر كارى دست مى‌كشيدند و شِعارهاى الهى را در اين روز به پا مى‌داشتند، رعايت نمى‌كردند و با چاره‌انديشى‌ها درباره آن از اندازه در مى‌گذشتند و حريم آن را مى‌شكستند. با اينكه حقيقت را به خوبى دريافته بودند، انكار مى‌كردند و با كفر ورزيدنها دلهاشان از حقيقت تهى گشته و لبريز از عشق به گوساله‌اى شده بود. چنين مردمانى با اين همه كژروى، تنها راه بازگشتشان از اين همه پليدى و پلشتى اعتقادى و اخلاقى، ريختن خون يكديگر بود. مى‌بايست براى يك انقلاب درونى و پاك شدن از اين آلودگى‌ها، به ريختن خونهاى هم تن در مى‌دادند:

وَإِذْ قَالَ مُوسَى‌ لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى‌ بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ الْتَّوَّابُ الْرَّحِيمُ.[١] و هنگامى كه موسى به قوم خويش گفت: «اى قوم من! شما با فراگرفتن‌تان گوساله را [به خدايى‌]، به خويشتن ستم كرديد. اكنون به سوى آفريدگار خويش بازگرديد (توبه كنيد) و خود (يكديگر) را بكُشيد، كه اين [به كفّاره كِردارتان‌] براى شما نزد آفريدگارتان بهتر است. پس [چون چنين كرديد]، خداوند [به رحمت خود] بر شما بازگشت [و توبه‌] شما را پذيرفت كه او توبه‌پذير و مهربان است.

اين گونه برخورد با گناهكاران و شيوه توبه‌پذيرى، كه تحمّل آن بار گرانى بر امّتهاى پيشين بود، شيوه‌اى بسيار سخت و طاقت‌سوز بود، بر خلاف شيوه توبه‌پذيرى در آموزه‌هاى اسلام، كه امرى دل‌انگيز و بسيار آسان است تا آنجا كه پشيمانى از گذشته و اقرار به گناه، تنها در پيشگاه خداوند، و عزم راسخ بر انسانِ نو شدن و از پوسته گذشته به درآمدن و با مدد خواهى از خداوند، در انديشه جبرانِ از دست داده‌ها بودن را توبه دانسته است.

خداى تعالى، خودْ درِ توبه را به روى بندگان گناهكارش گشوده و از سرِ مهر و شفقت، آنان را بدين نعمت بزرگ و بى‌بديل راه نمود، و گوهر توبه را هديه كرد و

[١] - بقره، آيه ٥٤