اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٤٤ - سرشت دلها بر ربوبيت خداوند

امر: در «فىِ أمرِهِ»، شناخت ذات مقدّس حق تعالى و صفات و كمالات اوست، يا به معناى دين و شريعت است، همچنان كه در «وَ ظَهَرَ امْرُ اللَّهِ»[١] به دين و شريعت، تفسير شده است. در عرف حكيمان نيز بر ذات مقدّس حق تعالى اطلاق شده است و چنين گفته‌اند: هوالامر المحض الذَّى لا يُعَلّلْ.

آگاهى و معرفتى كه در اين فقره ستايش و سپاسگزارى، امام (ع) را برانگيخته، معرفتى است يقينى، به معناى شناختِ روشن و خالى از هر گونه ابهام و ترديد و انحراف و انكار، يعنى يقينى كه مجالى براى هيچ گونه شك و ترديد، باقى نمى‌گذارد؛ يقينى كه آدمى را از غرق شدن در ذهنيات خويش، مصون مى‌دارد؛ همان ذهنياتى كه چه بسا از واقعيت عينى به كلّى دورند و مهم‌ترين عامل محروميت انسان از درك و دريافت واقعيت‌اند؛ يقينى كه آدمى را در تكاپوى واقع‌جويانه و مبارزه جدّى با شكّ و ترديد، از الحاد و انحراف و جدال و كشمكشهاى بى‌ثمر، در درك حقيقتْ مصون بدارد.

اگرچه «شك»، نه به معناى عادى و نه از نوع حرفه‌اى آن، يك امر طبيعى است و سبب تصفيه معرفت و برطرف شدن گمانها و ترديدهاى اضطراب‌انگيز از ذهن آدمى، و عاملى مهم در فربهى معرفتهاى اصيل است، چنانكه گفته شده است: يقينهاى اصيل و ناب و زوال‌ناپذير، در آن سوى شكّ و ترديدها، قرار دارند.

[١] - توبه، آيه ٤٨