وَ كَمالُ تَوْحِيدِهِ الْاخلاصُ لَهُ.[١] سرآغاز دين، شناخت اوست، و كمالِ شناختن، در تصديق و باور اوست و كمال تصديق وى، توحيد اوست و كمال توحيدش در اخلاص ورزيدن به اوست.

خداى تعالى، در توصيه اكيد خود به پيامبر اكرم فرموده است:

قُلْ إِنَّ صَلَاتي وَنُسُكي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي للَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ. لَاشَرِيكَ لَهُ وِبِذلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ. قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبّاً وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْ‌ءٍ.[٢] بگو:

نماز من و عبادتهاى من، و زندگانى من و مرگ من، همه براى خدا، پروردگار جهانيان است، كه او را انبازى نيست، و مرا به اين [آيين‌] فرمان داده‌اند و من، نخستين مسلمانم. بگو: آيا جز خداى يكتا، پروردگارى بجويم، حال آنكه او خداوند همه چيز است؟!

اين مرتبه از معرفت و توحيد است كه آدمى را دلبرده خداوند مى‌كند و خدا را تكيه‌گاه همه فضيلتها مى‌بيند و او را در دور ساختنِ هر گونه انحراف، ترديد، و اخلاق زشت و ناپسند (مانند: جهل، دروغ، رياكارى، تزوير، بخل، خودپسندى، آز، كينه‌ورزى، رشك، سبُكْ‌مايگى، حماقت و بى‌شرمى، پرده‌درى، غيبت، سخن‌چينى، بد نهادى و نفاق، چاپلوسى و ديگر رذيلت‌ها) از ساحتِ وجودش مدد مى‌رساند. على (ع) در نيايش خود با خدايش مى‌گويد:

اللّهُمَ انْتَ اهْلُ الْوَصْفِ الْجَميلِ، وَ التِّعْدادِ الكَثيرِ. انْ تُؤمَّلْ فَخَيْرُ مَأمُولٍ، وَ انْ تُرْجَ فَاكْرَمُ مَرْجوٍّ. اللَّهمَ وَ قَدْ بَسَطْتَ لى‌ فيما لا امْدَحُ بِهِ غَيْرَكَ، وَ لا اثْنى بِهِ عَلى‌ احَدٍ سِواكَ، وَ لا اوَجِّهُهُ الى‌ مَعادِنِ الْخَيبَةِ وَ مَواضِعِ الرَّيبَةِ. وَ عَدَلْتَ بِلِسانى عَنْ مَدائح الآدميّينَ، وَ الثَّناء عَلىَ الْمَربُوبينَ الْمَخْلُوقينَ. الَلَّهُمَّ وَ لِكُلِّ مُثْنٍ عَلى‌ مَنْ اثْنى‌ عَلَيْهِ مَثُوبَةٌ مِنْ جزاءٍ، او عارِفَةٌ مِنْ عَطاءٍ وَ قَدْ رَجَوْتُكَ دَليلًا عَلى‌ ذَخائِرِ الرَّحْمَةِ، وَ كُنُوزِ الْمَغْفِرَةِ. اللَّهُمَّ وَ هَذا مَقامُ مَنْ افْرَدُكَ بِالتُّوحِيدِ الّذى هُوَ لَكَ، وَ لَم يَرَ مُسْتَحِقّاً لِهذِهِ الْمَحامِدِ وَ الْمَمادِحِ غَيْرَكَ، وَ

[١] - همان، خطبه ١

[٢] - انعام، آيه ١٦٢- ١٦٤