اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٣٤ - سرشت دلها بر ربوبيت خداوند
وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَداً وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ.[١] و هيچ كس نمىداند كه فردا چه خواهد كرد، و هيچ كس نمىداند در كدام سرزمين خواهد مُرد.
اين روى آورى به پروردگار و سر نهادن بر آستان بندگىاش در فطرت الهى اوست؛ يعنى سرشت دلها بر ربوبيّت خداوند است. مرحوم سيّد حيدر آملى، از عارفان نامدار و از پيروان دلباخته مكتب عرفانى اهل بيت (ع)، بخشى از مناجات امام صادق (ع) را آورده است كه مىفرمايد:
وَ أَسْالُكَ بِتَوْحِيدِكَ الذَّى فَطَرْتَ عَلَيْهِ الْعُقُولَ، وَ اخَذْتَ بِهِ الْمَواثِيقَ، وَ ارْسَلْتَ بِهِ الرُّسُلَ، وَ انْزَلْتَ بِهِ الْكُتُبَ وَ جَعَلْتَهُ اوّلَ فَرائِضِكَ وَ نِهايَةَ طاعَتِكَ، فَلَمْ تَقْبَلْ حَسَنَةً الّا معه، وَ لَمْ تَغْفِر سَيّئةً الّا بَعْدَهُ.[٢] [بار خدايا!] از تو مىخواهم به حقّ توحيدى كه خِردها را بر آن سرشتى، و پيمانها را بر آن گرفتى، فرستادگان را براى آن فرستادى، و كتابها را نازل كردى و آن را سرآغازِ فريضهها، و نهايت و كمال بندگىات قرار دادى؛ بدان سان كه هيچ نيكويى را جز با آن نمىپذيرى، و هيچ گناهى را بى آن نمىآمرزى.
آن گاه مىافزايد: پيمانى كه امام صادق (ع) بدان اشاره فرموده، همان ميثاق ازلى انسان با خداوند است كه قرآن مجيد، درباره آن سخن گفته است: وقتى كه انسان در لبَّيك به نداى خداوند كه «الَسْتُ بِرَبِكُّمْ. آيا من پروردگار شما نيستم؟»، پاسخ مثبت «بَلى» را بر زبان آورد.
وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا.[٣] و [ياد كن] آن گاه كه پروردگار تو از فرزندان آدم، از پشتهاى ايشان، فرزندانشان را گرفت و آنان را بر خودشان گواه كرد، [گفت:] آيا من پروردگار شما نيستم؟ گفتند: چرا، گواه شديم.
[١] - لقمان، آيه ٣٤
[٢] - جامع الأسرار و منبع الأنوار، ص ٦٤
[٣] - اعراف، آيه ١٧٢