اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٢٥٨ - خطرخيزترين سقوطگاه آدمى

الِاْسباغ: تمام گردانيدنِ نعمت، كامل كردن.

سَبَغَ الْعَيْشُ: زندگى، تمام و فراخ شد. گشايش و رفاه، در معيشتْ پديد آمد.

الْمُتَظاهِرَة: نعمتهاى آشكار؛ «وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً.[١] نعمتهاى آشكار و نهانِ خويش را بر شما گسترده است».

ويژگىِ دعا، در مكتب تشيّع‌

دعاهايى كه از پيشوايان معصوم (ع) رسيده است، بويژه دعاهاى صحيفه سجّاديه- اگر چه به لحاظ موضوع، درباره نيايش و ستايش حضرت «رَبِّ الْعِزَّةِ عَمايَصِفُونَ» انشا شده‌اند- همه مباحث و مطالب آنها، تنها راز و نياز و استرحام و تذلّل و بيان حاجت و عرض مسئلت نيست؛ بلكه بسيارى از دقايق علوم ربّانى، معارفِ الهى، قوانينِ طبيعى، احكامِ شرعى، تكاليفِ اخلاقى، و مسائلِ حسّاس سياسى و اجتماعى و تربيتى را نيز شامل‌اند. به تعبير ديگر، دعاهاى ياد شده، هم نيايش و ستايش‌اند و هم تعليم و آموزش، و در حقيقتْ مدرسه‌اى هستند براى بار آوردن و پروراندن انسانِ مسلمان و با ايمان؛ بدين معنا كه آدميان را مى‌آموزانند كه چگونه و از چه راههايى خداى خويش را بشناسند و در پرتو آن شناسايى، با او چگونه سخن بگويند و از او چه بخواهند و مصالح دنيا و آخرت خود را چگونه تشخيص دهند، و با او چگونه انس بگيرند و نزديكىِ او را به خويشتن، دريابند و به آگاهى‌اش از بندگان خود، پى ببرند:

اللَّهُمَّ انَّكَ آنَسُ الآنِسينَ لِاوْلِيائِكَ، وَ احْضَرُهُمْ بِالْكِفايَةِ لِلْمُتَوَكِّلِينَ عَلَيكَ؛ تُشاهِدُهُمْ في سَرائِرِهِم، وَ تَطَّلِعُ عَلَيهْم في ضَمائِرِهُم، وَ تَعْلَمُ مَبْلَغَ بَصائِرهِمْ.

فَأَسْرارُهُمْ لَكَ مَكْشُوفَةٌ، وَ قُلُوبُهُمْ الَيْكَ مَلْهُوفَةٌ. انْ اوْحَشَتْهُمُ الْغُرْبَةُ، آنَسَهُمْ ذِكْرُكَ، وَ انْ صُبَّتْ عَلَيْهِمُ الْمَصائِبُ، لَجَاؤُا الى‌ الاستِجارَةِ بِكَ، عِلْماً بِانَّ ازِمَّةَ الْامُورِ بِيَدِكَ وَ مَصادِرُها عَنْ قَضائِكَ. اللَّهُمَّ انْ فَهِهْتُ عَنْ مَسأَلَتي اوْ عَمِيتُ عَنْ طِلْبَتى، فَدُلَّني عَلى‌ مَصالِحي، وَ خُذْ بِقَلْبي الى‌ مَراشِدى. فَلَيْسَ‌

[١] - لقمان، آيه ٢٠