اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٢١٤ - همه هستند سرگردان چو پرگار

أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمواتِ وَالْأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ.[١] آيا جز دين خدا مى‌جويند، حال آنكه هر كه [و هر چه‌] در آسمانها و زمين است؛ خواه و ناخواه؛ او را گردن نهاده است، و همه به سوى او باز گردانده مى‌شوند.

فيلسوفِ نامدارِ اسلامى، صدرالدين شيرازى، در مقام اثبات اين نكته ظريف، كه همه موجودات عاشقِ خدايند و شوق ديدار او و ورودِ به سراى كرامتش را دارند- مى‌گويد: لا يَخْلُو شَى‌ءٌ مِنَ المُوجُوداتِ عَنْ نَصيبٍ مِنَ الْمَحَبَّةِ الالِهيَّةِ وَ الْعِشْقِ الْالهَىِ وَ الْعِنايَةِ الرَّبَّانِّية، وَ لو خَلا عَنْ ذلِكَ لَحْظَةً لانطَمَسَ وَ هَلَكَ فَكُلُّ واحِدٍ عاشقٌ لِلْوُجُوُدِ طالِبٌ لِكَمالِ الْوُجُودِ نا فِرُ عَنِ الْعَدَم وَ النَّقْصِ.[٢] هيچ پديده‌اى در عالم نيست، جز آنكه بهره‌اى از محبّت و عشق الهى و عنايت ربّانى در وجودش نهفته است؛ چنانكه لحظه‌اى از آن تهى گردد، هستى‌اش، محو و تباه مى‌شود. پس هر يك از پديده‌هاى عالم، عاشق و بيقرار هستى و در جستجوى كمال آن است و از نيستى و نقص، گريزان است.

[١] - آل عمران، آيه ٨٣

[٢] - الأسفار الأربعة، ج ٧، ص ١٤٩