رفت در مسجد، سوى محراب شد		سجده‌گاه از اشكِ شه، پُر آب شد
چون به خويش آمد زغرقاب فنا		خوش زبان بگشاد در مدح و دعا
كاى كمينه بخششت مُلك جهان‌		من چه گويم چون تو مى‌دانى نهان؟
اى هميشه حاجت ما را پناه‌		بار ديگر ما غلط كرديم راه‌
ليك گفتى گر چه مى‌دانم سِرَت‌		زود هم پيداكُنَش بر ظاهرت‌
چون برآورد از ميانِ جان، خروش‌		اندر آمد بحرِ بخشايش به جوش‌
در ميان گريه خوابش در رُبود		ديد در خواب او كه پيرى رو نمود
گفت: اى شه، مژده! حاجاتت رواست‌		گر غريبى آيدت فردا، ز ماست‌
چون كه آيد او، حكيمى حاذق است‌		صادقش دان، كو امين و صادق است.[١]

آرى! آن گاه كه در مقام طلب، جان آدمى به خروش در آيد، درياى كَرَم خداوند را به تلاطم و شورش وا مى‌دارد و رحمت خداوند را به سوى او جارى مى‌سازد. «خروش جان»، همان حالت «انقطاع» و گسستن از غير و پيوستنِ به اوست، كه همراه با يك انفجار درونى است. گويى برآيند اين انفجارهاست كه صخره بزرگ و سختى را كه دهانه جام جانِ آدمى را گرفته است، از هم مى‌شكافد و درياى بخشايش و لطف و مهر الهى از آن شكاف، موج مى‌زند و به خروش مى‌آيد و همه وجودش را فرا مى‌گيرد و در همين حالت است كه اجابت دعايش را احساس مى‌كند. از همين روست كه يكى از رهپويان وادى عشق و معرفت، اوجِ رازِ نيايش را در شهود خداوند دانسته است:

وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأتِيَكَ الْيَقيِنُ.[٢] پروردگارت را پرستش كن تا آن گاه كه تو را يقين فرا رسد.

و از محدوده «لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ الّا بِاللَّهِ» گذشتن وَ مرحله «لا الَهَ الّا اللَّه» را پيمودن، به ذروه (اوج و بلندترين نقطه) «لا هُو الّا هُو» رسيدن است و معناى توحيد تامّ، «قطعِ» توجّه به غير خدا نيست؛ زيرا قطع توجّه، خود، توجّه و التفات است؛ بلكه «انقطاعِ»

[١] - مثنوى، دفتر يكم، بيت ٥٥- ٦٤.

[٢] - حجر، آيه ٩٩