اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٤٥ - مفهوم دعا
خداست؛ زيرا خدا در همه جا هست، كه خدا گشايشبخش و داناست.
كُلُّ شَىْءٍ هالِكٌ الّا وَجْهَهُ.[١] هر چيزى جز روى ذات او نيست شدنى است.
از اين قرار، «وجه»، يك مفهوم مهمّ قرآنى است كه بايد فهميده شود. «وجه»، در حقيقت، سرجمعِ نامها و وصفهاى خداوند، از آن حيث است كه به جهان آفرينش توجّه يا تعلّق دارند؛ يعنى آن جنبه از واقعيت خداوند كه رو به جانب آفرينش يا آفريدهها داشته است. روشن است كه جهتها و جنبههايى از الوهيت وجود دارند كه برتر و فراتر از آفرينش است و كارى با نظم مخلوق ندارد.
«وجه اللَّه»، دقيقاً آن جنبه از الوهيت است كه رو به سوى آفرينش يا آفريدهها دارد و آن را پديد آورده است. از اين رو، دربرگيرنده آن نامها و وصفهايى است كه با عمل خلقت و وجود نظم مخلوق، ارتباط دارد. «كُلُّ شَىْءٍ هالِكٌ الّا وَجْهَهُ»، يعنى همه چيز اين جهان، از كوهها تا افلاك و آسمانها و زمين و به طريق اولى، افراد بشر، روزى از ميان خواهند رفت؛ امّا اسما و صفات الهى، كه منبع و منشأ همه چيز در اين جهان بودهاند، باقى خواهند ماند.
اين اسما و صفات، مىمانند، چون اسما و صفات خداوندند، در حالى كه چيزهاى اين جهان، فى نفسه، متعلّق به زماناند و براى همين فانىاند. اين چيزها الهى يا الوهى نيستند.
تنها «اللَّه» است كه الهى يا الُوهى است و تنها اوست كه به غايىترين معنا و مفهوم، باقى و جاودانه است. بازتاب اينها نظير اين معارف بسيار بلندِ توحيدى كه به گونه دربسته و به اجمال، در قرآن مجيد به طور سرشار آمده است، در دعاها و نجواهاى پيامبر گرامى و خاندان او، امامانِ معصوم (ع)، به گونه باز و گسترده و تفصيل يافته بر زبانشان جارى گشته است؛ بويژه در دعاهايى كه از قلب پاك امام اهل معرفت و پيشواى اهل سلوك، اميرمؤمنان على (ع) جوشيده و سيلآسا بر زبانش جارى گشته و سرزمين عطشناكِ انديشههاى شيفتگان معرفت را سيراب كرده است. از همين رو، دردمندانه، در مقامِ شِكوه از نادانانى كه مصداق بارز: يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عَوَجاً.[٢] از راه خدا باز مىدارند
[١] - قصص، آيه ٨٨
[٢] - اعراف، آيه ٤٥