«ربّ» گفته مى‌شود، براى آن است كه كارهاى مربوط به تربيت و پروراندن استعدادهاى كودك، به او سپرده شده است. در ديگر مصداقها نيز همين گونه است. و اينكه به صورت مطلق، تنها درباره خداى تعالى به كار مى‌رود- علاوه بر اينكه اسمى از اسماى حسناى الهى است- به معناى وصفى براى مبالغه است؛ يعنى آن مبديى كه وصف ذات او، كامل نمودن و فرا آوردن و سامان بخشيدن و در نهايت، رساندنِ همه پديده‌ها از جمله انسان به كمالهايى است كه سزاوار آن هستند. از اين رو، گفته شده كه «ربّ» كسى است كه كار او، بردن و رساندن آفريده‌ها به كمالِ در خورِ آنهاست و اين وصف در او، به صورتى ثابت و پايدار است و «ربوبيّت» همان بردن و رساندن به كمال است كه مالكيّت، تدبير، سيادت، و قيمومت و بر آوردن نيازها، و تعليم و تربيت، هدايت و به تعبير دقيق‌ترْ آفريدن، و بر پا دارندگى و نگهدارندگى، همگى از آثار و جلوه‌هاى ربوبيت است. اين، نكته‌اى بسيار ژرف و ظريف در حوزه معارف توحيدى است كه در جاى جاى قرآن كريم و روايات ما، بدان پرداخته شده است:

الْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ.[١] سپاس و ستايش، خداى راست؛ پروردگار جهانيان.

رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى‌.[٢] پروردگار ما آن [خداى‌] است كه به هر چيز، آفرينش (وجود خاصّ) آن را داد و سپس راه نمود.

قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ. قَالَ رَبُّ السَّموتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِن كُنتُم مُوقِنِينَ.[٣] فرعون گفت: خداى جهانيان چيست؟ گفت: خداوند آسمانها و زمين و هر چه درميان آنهاست؛ اگر بى‌گمان باور داريد.

بنا بر اين، ربوبيت الهى، بر سراسر هستى، سايه گسترده و همه آفريده‌ها را، آسمانى و زمينى، مجرد و مادّى، روحانى و جسمانى، در همه مراحل وجودى‌شان، چه در پيدايش آنها و چه در بقائشان، فراگرفته است كه نمونه عالىِ آن، انسانِ «خليفةاللَّه» است كه از

[١] - حمد، آيه ٢

[٢] - طه، آيه ٥٠

[٣] - شعراء، آيه ٢٣- ٢٤