گر نامه نمى‌خوانى، خود نامه تو را خوانَد		ور راه نمى‌دانى، در پنجه ره‌دانى‌
بازآ كه در آن مجلس، قدرِ تو نداند كس‌		با سنگ‌دلان منشين، چون گوهر اين كانى.[١]

همان گونه كه ياد خداوند، گوهرى است كه در جهانْ برتر از آن، هيچ نيست: «وَلَذِكْرُ اللَّهِ اكْبَرُ.[٢] ياد خدا هر آينه بزرگ‌تر است» اذن خداوند بر ثنا و ستايش او و سپاسگزارى از نعمتهايش و جارى ساختن ياد و نام او بر زبان و نشاندن آن بر دل نيز بزرگ‌ترين و شكوهمندترين نعمت الهى است كه بندگانش را بدان نواخته است.

امام زين العابدين (ع) فرمود:

مِنْ اعْظَمِ النِّعَمِ عَلَينا، جَرَيانُ ذِكْرِكَ عَلى‌ الْسِنَتنا، وَ اذْنُكَ لَنا بِدُعائكَ وَ تَنْزِيهِكَ وَ تَسْبِيحِكَ.[٣] [خدايا] از بزرگ‌ترين نعمتها بر ما، جارى بودنِ نام تو بر زبان ماست، و مجاز بودنِ ما بر خواندنِ تو و پرداختن به تنزيه و ستايش توست.

اين طلب، در ما، هم از ايجاد تُست‌		رَستن از بيداد، يارب! داد تُست‌

بى طلب، تو اين طلبْ‌مان داده‌اى‌		گنجِ احسان، بر همه بگشاده‌اى.[٤]

براى اوّلين بار، اين اذن و فراخوانى به ستايش و سپاسگزارى، در ماجراى آفرينش و در معبر عالمِ قدس و با حضور فرشتگان، انجام گرفت؛ در ديار «الَستْ»؛ آنجا كه صحنه گواهى «عبوديتِ» زاده آدم و «ربوبيّت» خداوند است:

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى‌ أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى‌ شَهِدْنَا.[٥] و [ياد كن‌] آن گاه را كه پروردگار تو، از فرزندان آدم، از پشتهاى ايشان، فرزندانشان را گرفت و آنان را بر خودشان گواه‌

[١] - كليات شمس تبريزى، بيت ٢٥٧٣- ٢٥٧٦.

[٢] - عنكبوت، آيه ٤٥

[٣] - صحيفه سجّاديه، مناجات ذاكرين

[٤] - مثنوى، دفتر يكم، بيت ١٣٣٧- ١٣٣٨.

[٥] - اعراف، آيه ١٧٢