مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ انَّكَ عَلى‌ كُلِّ شَىٍ قَدِيرٍ، تُولِجُ اللَّيْلَ فىِ النَّهارِ وَ تُولِجُ النَّهارَ فىِ اللَّيْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيّتَ مِنَ الْحَّىِ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ.[١] بگو: بار خدايا! اى خداوندِ پادشاهى (فرمانروايى)، به هر كه خواهى، پادشاهى مى‌دهى و از هر كه خواهى، پادشاهى بازْ مى‌ستانى. هر كه را خواهى، بزرگى و ارجمندى مى‌دهى و هر كه را خواهى، خوار مى‌كنى. نيكى‌ها همه به دست توست، كه بر همه كارى توانايى. شب را در روز در مى‌آورى، و روز را در شب در مى‌آورى. زنده را از مرده بيرون مى‌آورى و مرده را از زنده بيرون مى‌آورى، و به هر كه خواهى، بى‌شمار روزى مى‌دهى.

و در جاى ديگر، آن گاه كه به خواندن قرآن پيش از آنكه پيام آن به او گزارده شود، شتاب مى‌كرد، آموخت تا در خواندن قرآن، مشتابد و از پروردگارش بخواهد كه بر دانش و آگاهى‌اش بيفزايد:

وَ قُلْ رَبِّ زِدْنى‌ عِلْماً.[٢] بگو: اى پروردگار من! مرا دانش بيفزاى.

و اگر گاهى در اين نيايشها، انتظار و چشمداشتى جز گفتگو با خداوند و توصيف و ستايش اوست، تنها هموار شدن راه رسالت و انجام دادن نيكوى هدايت و تربيت انسانها بود:

وَ قُلْ رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ انْتَ خَيْرُ الرَّاحمِينَ.[٣] بگو: اى پروردگار من! بيامرز و مِهر آور، كه خود، بهترينِ مهربانانى.

دعا در آموزه‌هاى اسلام‌

در آموزه‌هاى اسلامى، چه در قرآن كريم- كه نخستين منبع معارف اسلامى است- و چه در سنّت به معناى شيعى آن، يعنى روايات رسيده از پيامبر و امامان معصوم (ع)- كه‌

[١] - آل عمران، آيه ٢٦- ٢٧

[٢] - طه، آيه ١١٤

[٣] - مؤمنون، آيه ١١٨