در چنين جامعه‌اى با اين ويژگى‌ها، كه به پاره‌اى از آنها اشاره شد، صحيفه در قالب «دعا»، براى نشر انواع مسائل تربيتى فردى و اجتماعى و اعتقادى، سامان يافت.

امام سجّاد (ع) با اين شرايط سخت و نامساعد، فرصت آن را نمى‌يافت كه مجلس درس يا حلقه بحثى تشكيل دهد و تشنگان زلال معرفت را از چشمه‌سارِ سرشارِ دانش خود، سيراب سازد. از اين‌رو، ناگزير بود در زوايا و پشت ستونهاى مسجد پيامبر، دور از چشم رقيبان حسود و گوشِ جاسوسانِ حكومتِ وقت، در حالت قنوت و نيايشِ، و در ميان تسبيحات و تعقيبات نماز به نشر دانش و آگاهى و بيان حقايق ناب پرداخته، شيفتگان حقيقت و جستجو گران معرفت را تا آنجا كه فرصتها فراهم بود، بهره‌مند سازد؛ و از همين روست كه صحيفه سجّاديه، نه تنها به عنوان يك كتاب دعا، كه صرفاً به قصد ثواب و طلب حاجات تلاوت مى‌شود، بلكه به صورت كتابى علمى، سياسى، اعتقادى، اجتماعى و تربيتى، و به تعبير ديگر، يك مقوله جامع، يك مكتب و يك مدرسه عمومى، شايسته دقّت و تأمّل و درس‌آموزى است.

صحيفه سجّاديه، اگر چه شكلِ خطابِ به خداوند و گفتگوى با اوست و در قالب و ساختارِ اعلام نيازها و حاجتخواهى انسان از خداى تعالى است، ليكن؛ يك متن مُتقنِ تدريس و تعليم فلسفى و عرفانى و كلامى و اخلاقى و تربيتى است و به تعبير جامع‌تر و ژرف‌ترِ، يك متنِ نابِ دينى است؛ يعنى مجموعه‌اى انعكاس يافته از وحى الهى محمّدى است.

مرحوم آيةاللَّه مرعشى نجفى مى‌نويسد: در سال ١٣٥٣ ق، نسخه‌اى از صحيفه شريف را براى مطالعه علا مه معاصر جوهرى، صاحب تفسير طنطاوى، مفتى اسكندريه فرستادم. او در برابر اين هديه عالى و وديعه الهى از من تشكّر و سپاسگزارى كرده بود و درباره آن، مدحى سرشار و ثنايى بسيار، بدين مضمون نوشته بود كه: «سلام و رحمت و بركات خدا بر شما باد! نامه گرامى، مدّتى پيش به ضميمه كتاب‌ صحيفه‌ از سخنانِ امام زاهد اسلام، على زين العابدين بن امام حسين شهيد (ع) ريحانه مصطفى ٦ رسيد. كتاب را با دست تكريم دريافت داشتم و آن را كتابى يگانه يافتم كه شامل و فراگيرِ دانشها و معارف و حكمتهايى است كه در هيچ كتابى جز آن، يافت نمى‌شود. به راستى اين از