یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٤ - تاریخ - آیا طبیعت تاریخ مادی است؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٤٣

درست نیست.

و معلوم شد که صحیح است که استضعاف [شدگان] همان مستذلّین میباشند و اما اینکه آیا پیامبران و پیشتازان جبراً از میان مستضعفین برمیخیزند یا نه؟ جواب این است که چنین کلیتی در کار نیست. قیام موسی، قیام ابراهیم، قیام خاتم الانبیاء، همه گواه بر خلاف آن ادعاست، همچنین قیام مؤمن آل فرعون: و قال رجل مؤمن من آل فرعون یکتم ایمانه، و از آن جمله آیات ١١٦- ١٢٥ اعراف است که صحنه ایمان سحره در آنجا مجسم شده و قوّت و قدرت برهان و حقیقت را نشان میدهد [١].

مذهب

پس در مورد مذهب [٢]، گرایشهای مذهبی با توجه به توجیهات مادی یا معنوی چهار نظریه است:

نظریه اول نظریه مارکس و مارکسیسم است که مبنی بر دو چیز است: اول مادیت طبیعت تاریخ و این که طبیعت تاریخ مطلقاً مادی است و خاستگاه همه معنویات اعم از مذهب، اخلاق، هنر، فلسفه و حتی علم، مادی است. از این رو اخلاق ماهیت طبقاتی دارد و فلسفه و هنر هم، یعنی هر طبقهای و هر نظامی نوعی اخلاق یا فلسفه یا هنر دارد. دوم اینکه [مذهب] مولود وضع طبقاتی جامعه است بر خلاف فلسفه و اخلاق. خاستگاه مذهب، اعم از مذهب توحید و مذهب شرک، طبقه حاکمه است و جنگهای مذهبی ماهیت طبقاتی دارد.

جنگ مذهب، جنگ طبقه حاکمه علیه طبقه محکوم است، بلکه خود مذهب نوعی جنگ مخفی و پنهان با اندیشه مترقی است. طبقه حاکمه نیازمند به این است که در دو صحنه نبرد کند: صحنه عینی با شمشیر برای تضعیف قوای مادی، که مظهر آن دولت است، و صحنه اندیشه با تیغ مذهب (اعم از مذهب توحید و مذهب شرک) برای تضعیف و تخدیر قوای فکری و انقلابی، و جنگ مذهبی جنگ طبقه حاکم علیه