یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٠ - تاریخ - آیا طبیعت تاریخ مادی است؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٣٩

فاستکبروا و کانوا قوماً مجرمین، و یونس/ ٧٥: ثم بعثنا من بعدهم موسی و هارون الی فرعون و ملائه بایاتنا فاستکبروا و کانوا قوماً مجرمین، و مؤمنون ٤٥- ٤٦: ثم ارسلنا موسی و اخاه هارون بایاتنا و سلطان مبین. الی فرعون و ملائه فاستکبروا و کانوا قوماً عالین، و عنکبوت ٣٩: و قارون و فرعون و هامان و لقد جاءهم موسی بالبینات فاستکبروا فی الارض و ما کانوا سابقین، و حم سجده/ ١٥: فأما عاد فاستکبروا فی الارض بغیر الحق و قالوا من اشد منا قوة أولم یروا ان اللَّه الذی خلقهم هو اشد منهم قوة و کانوا بایاتنا یجحدون، ایضاً حم سجده بعد از آیه معروف سجده (آیه ٣٨): فان استکبروا فالذین عند ربک یسبحون له باللیل و النهار و هم لا یسئمون، ایضاً احقاف/ ١٠: قل أرأیتم ان کان من عند اللَّه و کفرتم به و شهد شاهد من بنی اسرائیل علی مثله فامن و استکبرتم ان اللَّه لا یهدی القوم الظالمین، ایضاً احقاف/ ٢٠: و یوم یعرض الذین کفروا علی النار اذهبتم طیباتکم فی حیاتکم الدنیا و استمتعتم بها فالیوم تجزون عذاب الهون بما کنتم تستکبرون فی الارض بغیرالحق و بما کنتم تفسقون. از این قبیل است آیه ١٤٦ و ١٤٧ از اعراف:

سأصرف عن آیاتی الذین یتکبرون فی الارض بغیر الحق و ان یروا کل آیة لا یؤمنوا بها و ان یروا سبیل الرشد لا یتخذوه سبیلًا و ان یروا سبیل الغی یتخذوه سبیلًا ذلک بأنهم کذبوا بایاتنا و کانوا عنها غافلین. و الذین کذبوا بایاتنا و لقاء الآخرة حبطت اعمالهم.

این آیه راجع به تکبر هست ولی ظاهراً مربوط به طبقه خاص مستکبر نیست.

اما آیاتی که استضعاف و استکبار هر دو با هم آمدهاند: اعراف/ ٧٥ و ٧٦ درباره قوم ثمود:

قال الملأ الذین استکبروا من قومه للذین استضعفوا لمن آمن