یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٦ - تاریخ - آیا طبیعت تاریخ مادی است؟

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٣٥

زور و زر و اغفال نیست. همین نویسنده در صفحه ٣ همین جزوه میگوید:

اگر جناح روشنفکران جامعه ما در شرایطی که برشمردیم (یعنی آنجا که روحانیت حاکم به عنوان یکی از ابعاد سه گانه سیستم غارتگر جامعه اقدام به تغییر پایگاه اجتماعی خود میکند و انقلابی میشود) دستپاچه شده و ...

د. چون جامعه همواره دوقطبی است، خواه ناخواه خود مستضعفین هستند که به اراده خداوندی نمود عینی میدهند و پیشتازان (پیامبران و شهیدان) هم از میان خود آنهاست.

ه. همواره پایگاه فکری و ایدئولوژیک و جهت گیری اندیشهای با پایگاه اجتماعی و موضع طبقاتی هماهنگ است.

و. مطلب ششم اگرچه تصریح نشده است این که جنگها همواره جنگ طبقاتی بوده است.

ز. لازمه سخن آنان این است که انبیا و شهدا در متد دعوت خود، کارشان این بوده که تضادهای طبقاتی را وارد خودآگاهی مستضعفین نمایند و از این راه و تنها از این راه- زیرا تنها عامل حرکت بنا بر اصول دیالکتیک، تضاد است- جامعه را به حرکت آورند.

ح. در جامعه، قطبهای مختلف به معنی تضادهای مختلف حکمفرماست. تضاد اصلی و عمده و پایه، تضاد طبقهای و منافع است؛ تضاد فکری، اعتقادی، ایدئولوژیک، تضاد ثانوی و غیر عمده است.

اولًا درباره آیه میتوان گفت: همچنان که مفسران گفتهاند با توجه به آیه قبل: ان فرعون علا فی الارض و جعل اهلها شیعاً یستضعف طائفة منهم یذبح أبناءهم و یستحیی نساءهم انه کان من المفسدین و آیه بعد: و نمکن لهم فی الارض و نری فرعون و هامان و جنودهما منهم ما کانوا