یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩ - جمهوری اسلامی - رادیو تلویزیون پاسخ سؤال سوم ( ماهیت انقلاب ایران )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٨

١١. اینکه انسان چه نظامی باید به غرایز خود بدهد، یک معیار ثابت است.

١٢. مسئله اهم و مهم

١٣. قوانین حق وتو

١٤. اختیارات حاکم

جمهوری اسلامی - رادیو تلویزیون پاسخ سؤال سوم ( ماهیت انقلاب ایران )

١. گفتند که این انقلاب را تحلیل کنیم برای اینکه ماهیت آن را به دست آوریم، و چه دلیلی هست که این انقلاب اسلامی است و مهر اسلامی به آن خورده است؟ میگویند چرا از اول «جمهوری اسلامی» را طرح میکنید؟ آیا این نوعی پیشدستی و پیشداوری نیست؟

اولًا تعریف انقلاب چیست؟ ثانیاً آیا همه انقلابها از نظر ریشه و روح و ذات یکی هستند ولو در شکلها و مظهرهای مختلف، یا نه؟ و به عبارت دیگر آیا تک ماهیتی هستند، یعنی همه انقلابهای جهان با همه اختلاف در شکل، یک ریشه و یک ماهیت دارند یا نه؟ و اساساً انقلاب را چگونه میتوان تعریف کرد؟

ما از تعریف انقلاب آغاز میکنیم. فعلًا به مفهوم لغوی و به اصطلاح فقهی و فلسفیاش کار ندارم، سخن در انقلاب به مفهوم اجتماعی است که در عربی آن را ثوره میگویند نه «انقلاب» با آنکه عربی است، و میگویند ترجمه واژه در انگلیسی است.

انقلاب یعنی نوعی عصیان و طغیان از طرف گروهی علیه نظم حاکم موجود برای برقراری نظمی دیگر.

اما مسئله دوم: در اینکه شکل انقلابها متفاوت است بحثی نیست، مثلًا انقلاب ادبی طغیانی است علیه نظم حاکم بر شعر و نثر و بالاخره ادبیات، و انقلاب هنری طغیانی است علیه نظم حاکم بر هنر؛ انقلاب فرهنگی، فلسفی، علمی، صنعتی عصیان و طغیانی است علیه