یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٧ - اجتهاد

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٣٦

محمد غزالی در کتاب مع اللَّه ص ٣٣٢ صریحاً نظر میدهد که باید فقه مقارَن تأسیس بشود و نظرات همه نحلههای فقهی از خوارج و زیدیه و امامیه و ظاهریه مورد بحث و تحقیق واقع شود.

رجوع شود به ورقه عقل و دین، از نسبت عقل و دین که نسبت تن و روح است میتوان معنی اجتهاد واقعی را فهمید. ایضاً رجوع شود به آخر الهیات شفا، نظر شیخ درباره اجتهاد.

ایضاً رجوع شود به یادداشتهای دین و فطرت راجع به سرّ خاتمیت و اینکه احکام اولیه و احکام ثانویه و به عبارت دیگر احکام اصلی و احکام فرعی داریم. مثلًا لا تأکلوا اموالکم بینکم بالباطل حکم اصلی اسلام است، ولی «خرید و فروش سُم گوسفند یا خون آدمی حرام است» حکم فرعی است، حکم اصلی ثابت است و حکم فرعی قابل تغیر.

مرحوم مجلسی همین مطلب را در مقتضیات مختلف مکان گفته است درباره خرید و فروش کود آدمی.

در دفتر ٩٣ گفتیم که اجتهاد شیعی گاهی به صورت استخراج جزئی از کلی و تطبیق کلی بر جزئی است و گاهی به صورت رد جزئی بر کلی یعنی به صورت الغاء خصوصیت است- مراجعه شود.

اجتهاد رأی و قیاس

رجوع شود به جلد هفتم تفسیر المنار ذیل آیه کریمه لا تسئلوا عن اشیاء ان تبد لکم تسؤکم، از ص ١٥١ تا ص ٢٠٠.

ایضاً المنار ج ٥، ص ٢١٠

اجتهاد

رجوع شود به ورقههای ختم نبوت و اجتهاد.