یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٠ - اسلام و مقتضیات زمان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٢٩

حیوانات اجتماعی) بگیرد.

ب. تغییراتی که رخ میدهد در اجتماع بشری تا آنجا که راه زندگی را صاف میکند و موانع طبیعی و غیرطبیعی را از میان برمیدارد و وسیله اخفّ و اسهل فراهم میکند، پذیرفتن آنها ضروری است، غیرقابل رقابت است. یک مؤسسه مسافربری با الاغ هرگز قادر نیست با یک مؤسسه مسافربری اتومبیل که از او ارزانتر و سریعتر و راحتتر میبرد رقابت کند. جبر تاریخ حکم میکند که او از میان برود و اگر قویترین قدرتهای اجتماع هم بخواهد از آن حمایت کند، او قابل بقا و رقابت نیست.

٢٠. این فکرِ تعارض اسلام و مقتضیات زمان ناشی از دو چیز است: یکی جمود و دیگر جهالت.

بعضیها به حکم جمودی که دارند خیال میکنند دین اسلام آمده است که اوضاع عالم را از هر جهت ثابت نگه دارد، دنیا را به شکل موزه حفظ آثار باستانی درآورد. از این رو با هر چیز تازهای مخالفند وای بسا که آن چیز تازه با هدفهای دین اسلام سازگارتر است. اینها اسیر عادات و مأنوسات خودشان هستند و به آن عادات و مأنوسات رنگ دینی و مذهبی میدهند. مثلًا عادت کرده که در خزانه بدن خود را تطهیر کند و در خزانه غسل کند، خیال میکند یکی از ارکان دین اسلام خزانه حمام است و حال آنکه اسلام از بشر نظافت میخواهد و از جُنُب غسل کردن میخواهد و حتی گفته است که اغتسال در آب غسل شده مکروه است و در زمان پیغمبر و ائمه هم خزانه نبوده است، حمامهای آنوقت به دوش امروز شبیهتر بوده است. بعضی عادت کردهاند و ترک عادت سخت است و آنگاه که خزانهها بسته میشود فریاد وا اسلاما میکشند و وقتی که آرزوی ظهور حضرت حجت را دارند برای این است که آن حضرت بیایند و به خیال اینها حمامهای دوش را تبدیل به خزانه کنند.

اینها مثلًا در مسئله سبق و رمایه خیال میکنند حتماً باید شمشیر و تیر و کمان در کار باشد.