یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٧ - اسلام و مقتضیات زمان - نظریه دانشمندان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٣٦

مراحل است.

برای اینکه فرق مدار و مرحله معلوم شود مقایسه زهد امیرالمؤمنین و زهد امام صادق- که هرکدام مربوط به زمانی است- باید انجام گیرد و فلسفه زهد باید روشن شود.

داستان خضاب مولی، ایضاً آیه و اعدّوا لهم ما استطعتم و سبق و رمایه، مسئله افزایش جمعیت و تولید فرزند

بحث اجتهاد و توجه به روح اسلام

مثال تقشّر و خطبه نکاح

پس خلاصه مطلب اینکه هر تغیری تطور نیست. با بسیاری از تغیرات که مظهر انحطاط اجتماع است باید مبارزه کرد، و معنی مصلح همین است.

دیگر اینکه شرایط زندگی که باید تابع آنها بود دوگونه است:

شرایط مرحلهای و شرایط مداری. ولی شرایط مرحلهای در عین لزوم تبعیت، برای تکمیل و تطور آنها باید کوشید، برخلاف شرایط مداری که ثابت و تغییرناپذیر است.

دیگر اینکه دین عامل محرک تغییر شرایط مرحلهای و پاسدار شرایط مداری است.

اسلام و مقتضیات زمان - نظریه دانشمندان

نظریه گوستاو لوبون در تمدن اسلامی ص ٧٩٦ راجع به انطباق و عدم انطباق اسلام با مقتضیات زمان

ایضاً نظر ویل دورانت در تاریخ تمدن صفحه ١٠٩- ١١٠ راجع به انطباق دین بهطور کلی با تمدن

ایضاً روح القوانین ص ٣٩٤ راجع به علت تغییرناپذیری مذهب و آداب و اطوار در کشورهای خاورزمین، ایضاً ص ٦٧٦- ٦٧٩ راجع به لزوم تطبیق نیروی قوانین مذهبی با قوانین کشوری

ایضاً نظریه برنارد شاو- خداپرستی و افکار روز