یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٣ - بردگی - آزاد کردن برده

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٠٢

عن ابی عبد اللَّه علیه السلام فی قول اللَّه عزّوجلّ: فکاتبوهم ان علمتم فیهم خیراً قال: الخیر ان یشهد ان لا اله الّا اللَّه و ان محمداً رسول اللَّه و یکون بیده عمل یکتسب به او یکون له حرفة. (والذین یبتغون الکتاب مما ملکت ایمانکم فکاتبوهم [١] ان علمتم فیهم خیراً و آتوهم من مال اللَّه الذی آتیکم).

یادداشتها ج١٠ ٣٠٢ بردگی - آزاد کردن برده ..... ص : ٣٠٠

متفق علیه حتی روی: من اعتق مؤمناً اعتق اللَّه بکل عضو منه عضواً له من النار.

و یختص الرق باهل الحرب دون الیهود و النصاری و المجوس القائمین بشرائط الذمة. ولو اخلوا دخلوا فی قسم اهل الحرب ... و ازالة الرق یکون باسباب اربعة: المباشرة (العتق، المکاتبة و التدبر) و السرایة و الملک و العوارض.

و یعتبر فی المعتَق الاسلام و الملک.

و اذا اتی علی المؤمن سبع سنین استحب عتقه و یستحب عتق المؤمن مطلقاً و یکره عتق المسلم المخالف و عتق من لایقدر علی الاکتساب و لا بأس بعتق المستضعف.

و اما السرایة. فمن اعتق شقصاً من عبده سری العتق فیه کله ... و ان کان له فیه شریک قوّم علیه ان کان موسراً و سعی العبد فی فک ما بقی منه ان کان المعتِق معسراً.

و اما الملک. فاذا ملک الرجل او المرئة احد الابوین و ان علوا او احد الاولاد ذکراناً و اناثاً و ان نزلوا انعتق فی الحال و کذا لو ملک الرجل احدی المحرمات علیه نسباً و لا ینعتق علی المرئة سوی العمودین.

و اما العوارض فهی العمی و الجذام و الاقعاد و اسلام المملوک فی دار الحرب سابقاً علی مولاه و دفع قیمة الوارث. و فی عتق من مثلّ به

مسالک: و لبعض العامة قول بالوجوب.