یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٢ - طرح کلی کتاب

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٢١

طرح کلی کتاب

١. اهمیت مسئله در عصر ما

٢. طرح اشکال مسئله: دین در طبیعت خود ثابت است، و زمان و اوضاع و شرایط زندگی متغیر. چگونه ممکن است که متحرک و ساکن، متغیر و ثابت، دگرگون شونده و پایدار هماهنگ شوند و بلکه ثابت راهنمای متغیر گردد؟

٣. تشبیه این مسئله به مسئله ربط متغیر به ثابت و ربط حادث به قدیم در فلسفه و کشف رابط در فلسفه (حرکت دوری فلک به عقیده قدما و حرکت جوهری به عقیده صدرالمتألهین). رابط در این مسئله چیست؟ آیا اجتهاد رابط است؟ چگونه میتواند رابط باشد؟

٤. تقریر فلسفی اشکال، تقریر اجتماعی اشکال که مهمتر است و هردو در مقاله «ختم نبوت» در خاتم پیامبران آمده است.

٥. بحثی درباره تحولات و ادوار تاریخی بشر، از نظر صنعتی:

عهد حجر، عهد مفرغ، عهد آهن، دوره اتم، از نظر اقتصادی: دوره اشتراک اولیه (به عقیده بعضی)، دوره ملوک الطوایفی، دوره بورژوازی، دوره سرمایه داری، دوره سوسیالیسم، و بحثی دقیق درباره این ادوار که چه اندازه صحیح است و چه اندازه ناصحیح.

٦. بحثی دیگر به مناسبت تقریر اشکال درباره محرک تاریخ و نظریات مختلف در این زمینه- رجوع شود به بحث مربوط در کتاب لذات فلسفه و اصول مقدماتی فلسفه.

٧. طرح نظریه هگل درباره روح زمان که به نوعی عصمت درباره زمان معتقد است، و معتقد است روح زمان همواره الهام بخش طبقه انتلکتوئل به سوی کمال و موجب تکامل است. آیا چنین است و یا جامعهها نوساناتی در ترقی و انحطاط طی میکنند؟

بهطور کلی بحثی درباره اینکه کوْن در ترقی است (البته کوْن اجتماعی).

٨. بحثی به مناسبت بحث در محرک تاریخ درباره عوامل ثابت و عوامل متغیر انسان، مسئله فطرت، اینکه عوامل مؤثر در زندگی،