یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٤ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٨٣

ص ٢٣٢ کتاب اصول اساسی قاسم زاده نقل شده راجع به فعالیتهای خیرخواهانه بشر در عصر جدید که تا چه اندازه توسعه پیدا کرده، و ایضاً رجوع شود به یادداشتهای فریضه علم، فعالیتهای یونسکو و به کتاب مبارزه انسان با جهل.

١٢٨. رجوع شود به تفسیر المنار ج ١٢، ص ١٨٠- ١٨٥، ذیل آیه و لا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسکم النار، نظریه علمای اسلام در قیام علیه حکام جور.

١٢٩. در حاشیه دفتر ٨٦، نمره ١ کلام یکی از حکمای غرب که نامش برده نشده نقل شده مبنی بر اینکه این وظیفه دولتها نیست که مردم را از خطا و اشتباه حفظ کنند یعنی هادی و راهنما و مراقب مردم باشند، بلکه وظیفه مردم است که دولتها را از خطا و اشتباهات حفظ کنند، یعنی مردم باید هادی و مرشد و راهنمای دولتها و بعلاوه مراقب دولتها باشند. دو جهت است: هدایت، مراقبت. اکثر خیال میکنند که دولت باید هم هادی مردم باشد و هم مراقب. اما حقیقت این است که مردم در درجه اول باید هم هادی دولتها باشند و هم مراقب آنها.

علی علیه السلام میفرماید:

لا تصلح الرعیة الّا بصلاح الولاة و لا تصلح الولاة الّا باستقامة الرعیة.

امر به معروف و نهی از منکر مبتنی بر دو جهت است: الف.

هدایت، ب. مراقبت.

پس اسم این اصل را باید اصل هدایت و مراقبت گذاشت.

١٣٠. عطف به نمره پیش، همچنان که گفته شد اصل امر به معروف و نهی از منکر اصل هدایت و مراقبت است. حالا باید دید از نظر اسلام آیا مردم باید هادی و مراقب دولت باشند یا دولت هادی و مراقب مردم باشد، یا فقط مردم هادی و مراقب مردم باشند یا این که همه باید هادی و مراقب یکدیگر باشند. حق این است که در بعض