یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٥ - انقلاب ( تحلیلها )- نهضت اسلامی ایران

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٦٤

مزدور طبقه حاکمه» و جیره خوار زر و زور معرفی میکنند ... به عقیده آنها مذهب زائدهای از جامعه طبقاتی است و برای دفاع از طبقات ستمگر و تخدیر تودههای ستمکش پدید آمده است و با از میان رفتن جامعه طبقاتی و استثمار انسان از انسان، مذهب نیز به قول آنها به «زباله دان تاریخ» سپرده خواهد شد.

اما تاریخ از یک سو و پژوهشهای گسترده جامعه شناسان از سوی دیگر، بطلان این عقیده را ثابت کرده است.

در تمام طول تاریخ، دست کم تا زمان انقلاب دموکراتیک، تمام انقلابها زیر لوای دین و آیین و تحت رهبری نیروی مذهبی انجام گرفته است ... موسی و نجات بنی اسرائیل از چنگال فراعنه مصر ... مسیح و نجات غلامان از اشراف روم، اسلام و جاهلیت عرب، لوتر و کالون و نجات اروپا ...

از سوی دیگر پژوهشهای گسترده جامعه شناسان نشان داده است که پیدایش مذهب مربوط به جامعه طبقاتی نیست و هزاران سال پیش از آن که اختلاف طبقاتی و حتی اختلاف ثروت و مالکیت در جامعه پدید آید، مذهب در جامعه وجود داشته، بلکه راهنما و اداره کننده و گرداننده چرخهای جامعه بوده است. بهطور مسلم میتوان گفت که هیچ جامعهای بدون مذهب وجود نداشته و نمیتوانسته است زیست کند.

ص ١٧: انقلابهای ملی و اجتماعی ایران:

علویان در طبرستان، آل بویه و تشیع، اسماعیلیه و قرامطه که واقعاً مذهبی و مؤمن بودند، ایلخانان مغول که پس از قبول مذاهب اسلام در خط اصلاح و تمدن افتادند، عثمانیها به نام جهاد علیه کفار پایه امپراطوری عظیم خود را نهادند (سلطان محمود و غزای کفار)، صفویه و تئوکراسی درویشی.