یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٢ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٧١

انقلابات روحی و عصبانیت او را باید در نظر گرفت، با اجتماع نیز در جریان تحولات باید با رفق و مدارا رفتار کرد. همینطور که با تشر و توپ و خفه شو با فرد نمیشود کاری کرد، با اعلامیههای شدید علمای روحانی که فلان نهضت برخلاف ضرورت اسلام است نیز نمیشود کاری از پیش برد، بلکه موجب عصیان جامعه و به قول ابونواس موجب اغراء جامعه و ازراء به دین میشود. (در داستان ماه رمضان و عید فطر با دکتر ریاضی بیچاره چه کردند؟) هدایت و فرمان بر سر پیچها، چه در زندگی فردی و چه در زندگی اجتماعی، باید با رفق و نرمی صورت بگیرد، لهذا در حدیث فرمود که: هر وقت جبرئیل آمد، مرا امر به رفق و نرمی کرد. علمای روحانی ما خیال میکنند یا باید برای جامعه سخن پراکنی کرد و یا باید با زور جلو نهضتها را گرفت، یا باید جامعه را پند داد و یا آن را بند کرد، چنان که در نمره ٤٤ گفتیم که ما فقط به دو چیز ایمان داریم: پند و بند. رجوع شود به نمره ٩٩.

٩٢. آنچه امروز و در اینجا من میگویم به منزله یک اعلام خطر دوستانهای است که به مقامات علاقهمند به دیانت میشود.

٩٣. در حدیثی هست که: زلّة العالم ککسر السفینة یغرق و یغرق.

در این حدیث ندارد که «معصیة العالم» بلکه دارد «زلّة العالم»، اعم است از عمدی و غیر عمدی، علیهذا [شامل] تدبیرهای سوء نیز میشود.

٩٤. از جمله مسائلی که باید در امر به معروف مورد توجه قرار گیرد این است که اصل عدم سؤالِ اجر و مزد باید رعایت شود. باید معلوم شود که در قرآن در چند جا و برای چند نفر این تعبیر تکرار شده و چرا مانند یک «ترجیع بند» اینقدر تکرار شده. آیا حداقل، تکرار این ترجیع بند نباید ما را متوجه این حقیقت کند که هدایت و ارشاد نیز مانند قضاوت و امامت جماعت و سربازی، فوقِ مزد و اجر است؟ ضمناً این مبحث باید مورد توجه واقع شود که ملاک عدم جواز اجر بر قضا و بر عبادات چیست؟