یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧ - پاسخ اول - اسلام و مقتضیات زمان
یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٦
یک امر زاید و دور انداختنی مینگرد. لهذا میگویند: «اگر دموکراسی و سوسیالیسم در فضایی از معنویت و اخلاق به هم نپیوندند، ترکیبشان ترکیب انسانی نخواهد بود.» (مصطفی رحیمی، روزنامه آیندگان) ولی میان معنویت و مذهب تفکیک میکنند. معنویت آنجاست که به مسائل از دیدی انسانی بدون توجه به رنگ و نژاد و مذهب و بدون هیچ گونه تعصبی نگریسته شود و حال آنکه مذهب از آن نظر که میان گروهها، میان پیروان و غیر پیروان فرق میگذارد و حقوق متفاوتی میان پیروان و غیر پیروان قائل است [دید انسانی ندارد] و بعلاوه مذهب توأم با تعصب است و تعصب نوعی بیماری و ضد معنویت و ضد سلامت روح و روان است. پس باید دنیایی ساخت توأم با معنویت اما منهای مذهب و این است اومانیسمی که جهان امروز در جستجوی آن است. (مقاله داریوش آشوری در کتاب نیکنیازی مهندس بازرگان)
یادداشتها ج١٠ ١٦ جمهوری اسلامی - رادیو تلویزیون - پاسخها ..... ص : ١٦
یون - پاسخها
پاسخ اول - اسلام و مقتضیات زمان
پاسخ پرسش اول:
١. نظریه اینکه در دورههای مختلف تاریخی، همه چیز حتی اصول زندگی و معیارهای انسانیت تغییر میکند مبتنی بر نظریه غیر قابل قبولی است بر اساس تغییر نوعیت انسان از نظر معنوی و انسانی که مبتنی بر اصل جهش است و غیر قابل قبول است و لهذا نهادهای اصلی حقوقی، اخلاقی، اجتماعی به دلیل حفظ نوعیت انسان ثابت است.
٢. انسان یک سلسله احتیاجات ثابت دارد، یک سلسله احتیاجات متغیر. برای نیازهای ثابت، اصول ثابت و برای نیازهای متغیر، قواعد متغیر وضع کرده است و همان معیارهای ثابت ملاک تغییر آنهاست.