یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢ - جمهوری اسلامی - انتقادها، مصطفی رحیمی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣١

دموکراسی و سوسیالیسم، به عبارت دیگر سوسیالیسم دموکراتیک و یا دموکراسی سوسیالیستی به تباهی کشیده شده است.

٣. پس تلفیق سوسیالیسم و دموکراسی کار آسانی نیست و رسالت آن به عهده همه اندیشمندان و ملتهاست.

نه تنها تلفیق آنها کار آسانی نیست، تحقق هر یک به تنهایی نیز کار آسانی نیست و ریشه مطلب را باید به دست آورد. اشکال تلفیق در این است که دموکراسی مبتنی بر ملاحظات فردی و اصالت فرد است و سوسیالیسم بر اصالت جمع.

٤. تا کنون در همه نهضتها، افراد بهطور دردناکی از تحقق بخشیدن به اندیشهها معاف شدهاند و ریشه بسیاری از مصائب در همین است. از دموکراسی بسیار سخن گفتهاند اما عده معدود، از سوسیالیسم بسیار سخن گفتهاند اما عده معدود، از دین و مذهب هم بسیار سخن گفتهاند اما عده معدود، همیشه مردم خرده پا کنار بودهاند، البته به میدان کشیده شدهاند اما هیچ گاه طرف گفتگو نبودهاند.

این قاعده در مورد دین و مذهب صحیح نیست.

٥. باز اندیشیدهایم که اگر دموکراسی و سوسیالیسم در فضایی از اخلاق و معنویت به هم نپیوندند، ترکیبشان ترکیبی انسانی نخواهد بود.