یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٧ - تاریخ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٧٦

علم و آگاهی و بیداری است نه سمر و خواب، لهذا میگوید: فاقصص القصص لعلهم یتفکرون؛ ثانیاً انسان نقش مؤثر دارد، پس عملًا میتواند مورد بهره گیری قرار دهد؛ ثالثاً بر اساس رد این نظریه است که فقط زر و زور باید تهیه کرد و باقی همه هیچ، پس تاریخ بدآموز نیست بلکه بر اساس ترس از عکس العملهای جهانی بر ضد تبه کاریهاست، پس تاریخ نیک آموز است.

البته قرآن نه این است که نقش قدرت، علم، ثروت را انکار میکند، بلکه اتکاء تمام به آنها را نفی میکند، آنها را اصل نمیداند ولی شرط یک زندگی اصیل انسانی میداند.

اصل زور و تضاد و نیرو در [سخنرانی] قزوین، همان عوامل اقتصادی است یا عوامل انسانی؟

تاریخ

١. علی الوردی (دفتر شماره ٤٠، نمره ٢٠):

التاریخ فی القرآن صراع مریر بین رجال من طراز فرعون و رجال من طراز موسی.

٢. علی علیه السلام به امام حسن میفرماید:

یا بنی انی و ان لم اک عمرت عمر من کان قبلی فقد نظرت فی اعمالهم و فکرت فی اخبارهم و سرت فی آثارهم حتی عدت کأحدهم، بل کأنّی بما انتهت الی من امورهم قد عمرت مع اولهم الی آخرهم.

٣. اینکه میگویند جبر تاریخ، سخن درستی است. همان طوری که یک انسان به حکم نظام قطعی عالم به سن بلوغ میرسد و این جبر