یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤٤ - یادداشت فلسفه تاریخ از نظر اسلام - سخنرانی در دانشکده الهیات مشهد در ١١ ذی القعده ٩٢

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥٤٣

که مثلًا دعوت ادریس و نوح از دعوت پیامبران بعد از نوح بسیطتر و سادهتر بوده است؟ رجوع شود به کتاب راه طی شده.

٢. رجوع شود به تفسیر المیزان جلد ٥، صفحه ٣٧٨- ٣٨٢، آیه کریمه [١]:

و انزلنا الیک الکتاب بالحق مصدقاً لما بین یدیه من الکتاب و مهیمناً علیه فاحکم بینهم بما انزل اللَّه و لا تتبع اهواءهم عما جاء ک من الحق لکل جعلنا منکم شرعة و منهاجاً ولو شاء اللَّه لجعلکم امة واحدة و لکن لیبلوکم فی ما آتیکم فاستبقوا الخیرات الی اللَّه مرجعکم جمیعاً فینبئکم بما کنتم فیه تختلفون.

ایضاً رجوع شود ج ... صفحه ... راجع به آیه ٣٣ از سوره زخرف:

و لولا ان یکون الناس امة واحدة لجعلنا لمن یکفر بالرحمن لبیوتهم سقفاً من فضة و معارج علیها یظهرون.

یادداشت فلسفه تاریخ از نظر اسلام - سخنرانی در دانشکده الهیات مشهد در ١١ ذی القعده ٩٢

تعریف تاریخ

١. تاریخ، سرگذشت مشترک و توأم و بهم بافته افراد است و به عبارت دیگر تاریخ سرگذشت جامعه است. آنچه صرفاً به فرد مربوط میشود و تأثیری در آینده ندارد و تحت تأثیر گذشته جامعه نیست یا اگر هست بسیار ضعیف است، تاریخ نیست، یعنی تاریخ جامعه نیست.